وسایل اندازه گیری ولع مصرف مواد با در نظر گرفتن راه و روش تبیین کننده

وسایل اندازه گیری ولع مصرف مواد با در نظر گرفتن راه و روش تبیین کننده

به نظر می رسه طراحان وسایل امتحان ولع مصرف مواد با در نظر گرفتن رویکردشان نسبت به ولع و فرایندهای بروز اون، به تهیه وسایل جور واجور پرداخته ان.

راه و روش ظاهر شناختی

بیشتر به توضیح ولع پرداخته میشه.  و تمرکز اصلی بر تجربیات هر فرده.  شباهتهای نشونه های بین اعتیاد و مشکل وسواسی اجباری در این مدل مورد توجه قرار داره. این مدل به طور کاملً کیفیه.  معمولاً اطلاعات مربوط به ولع مصرف از راه مصاحبه و مشاهده افراد معتاد بدست میان.  اظهارات مصاحبه شونده و مشاهده عکس العملش مبنای اعلام نظر در مورد ولع مصرف قرار میگیره(معارف وند و همکاران،2011). وسایل امتحان کمی مثل پرسشنامه با سئوالهای بسته رو نمیشه واسه اون به کار گیری کرد.  شایدً بیان عاطفه در چهره می تونه بخشی از اطلاعات مربوط به ولع مصرف رو در این مدل به دست بده.

راه و روش روان-زیست شناختی

آثار دراز مدت مصرف مواد بر سیستم و ناقلهای عصبی به عنوان ایجاد کننده بروز ولع مصرف مورد توجه قرار می گیرن. اینطوری بررسی پاسخهای عصبی و شدت اونا در زمان بروز ولع مصرف میتونه مبنای امتحان ولع مصرف باشه. بررسی پاسخدهی سایکو-فیزیولوژیک و پاسخدهی نورو-بیولوژیک ،بررسی تغییرات کارکرد مغز بوسیله تصویربرداری مغزی عملکردی با ERPوMRIاز وسایل مورد به کار گیری طبق این رویکرده(معارف وند و همکاران،2011).

راه و روش شرطی سازی

محرکهای خنثی موجود در محیط در طول دوره های که فرد شدیداً با مواد در ارتباطه طی مراحل یادگیری شرطی به ایجاد پاسخهای شرطی منجر می شن. پاسخهای شرطی که به وسیله نشونه ها(دیدن سوزن و سرنگ، یا مکانی که قبلا در اون مواد تزریق میشدهه)درست می شن، به شرایط محرومیت شباهت دارن .  این محرومیت شرطی به نوبه خود به وسیله تمایل معتاد به خلاص شدن از تجربه نامطبوع محرومیت شرطی موجب برگشت به به کار گیری دارو می شه .  بررسی نوع و شدت پاسخای شرطی مریض در مواجه شدن با نشونه ها مبنای امتحان ولع هستش. القای ولع مصرف بوسیله نشونه و امتحان ولع خودگزارشگر یا شاخصهای فیزیولوژیک طبق این راه و روش بوجود اومده ان(معارف وند و همکاران،2011).

راه و روش انگیزشی

ولع بخشی از ساختار انگیزشی در دو سطحه:  تکانها/بازدارندها و انگیزها. کششهای قوی از اختلالی ناشی می شن که در اثر تغییرات ایجاد شده به وسیله مواد در ساختار انگیزشی ایجاد میشه.  نشونه های محیطی، انتظارات، شرطی شدن، مشکل هیجانی، حساس سازی مغز و رویدادها و پیشامدهای لحظه ای می تونن ایجاد کننده ولع باشن. برابر گزاری واسه ارزش تقویتی مواد، آزمونهای تصمیم گیری خطر در این راه و روش قرار دارن(معارف وند و همکاران،2011).

راه و روش شناختی

ولع ریشه شناختی در باورهای نادرست در مورد نیاز به مواد داره. مثل میشه به انتظارات مثبت از مصرف مواد اشاره کرد که ولع مصرف رو ایجاد می کنن. به نظر می رسه ولع مصرف مواد بوسیله فرایندهای شناختی خودکار یا غیرخودکار کنترل می شن. آزمونهای پردازش شناختی مثل آزمونهای استروپ مثل استروپ ساده، استروپ هیجانی و استروپ ویژه اعتیاد و آزمون کامپیوتری جستجوی نقطه تصویری و واژگانی بر اساس راه و روش شناختی هستن(معارف وند و همکاران،2011).

وسایل امتحان ولع

حالا به توضیح بعضی از وسایل ساخته شده طبق رویکردهای نامبرده می پردازیم.

وسایل گزارش شخصی

تقریباً همه نظریه پردازان بخش ولع مصرف فکر می کنند دست کم بخشی از امتحان ولع مصرف باید از راه بررسی گزارش شخصی آزمودنی انجام شه.که به کار گیری این وسیله ها به دلیل اعتبار مستقیم بالا،سادگی بیشتر جهت طراحی و کاربرد آسون اونا بسیار شایعه)روبینسون و بریج،1993؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011). واسه به کار گیری این روش باید چندین شرط رو روش زوم کرد. اول اینکه موارد مورد سئوال و واژه های به کار رفته دارای تعریف مشترک در بین آزمودنیا و میان آزمودنیها و پژوهشگر باشه.  دوم اینکه آزمودنی بتونه بررسی دقیقی از شرایط داخلی خود داشته باشه. گزارشای خراب به دلیل وضعیت ذهنی دفاعی و یا نبود حساسیت آزمودنی به شرایط خود شایع هستن. سوم اینکه آزمودنی باید در پاسخهای خود راستی داشته باشه، جا دادن چند سئوال جهت بررسی اندازه راستی آزمودنی در وسیله امتحان ولع مصرف پیشنهاد میشه و در آخر این که چارچوب نظری طراحی پروژه مطالعاتی و واژگان و مفاهیم به کار رفته در طراحی پرسشنامه باید از اصول برابری پیروی کنه(ویجینگز،1973؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011). وسایل گزارش شخصی خود به نوع وسایل گزارش شخصی واسه مقادیر پایه ولع مصرف و وسایل گزارش شخصی واسه مقادیر ولع مصرف القایی تقسیم می شن.

در ایران ابزارهایی واسه امتحان ولع مصرف با به کار گیری روشای القایی طراحی و اعتباریابی شدهاند.  مثل این وسیله ها میشه به تهیه و آزمایش پنج آزمون تصویری آزمایش ولع مصرف در گروه های جور واجور معتادین اوپیوئیدی و آزمون تصویری ولع مصرف واسه مصرفکنندگان متآمفتامین اشاره کرد.  واژگانی که القاکنندهی ولع مصرف مت آمفتامین هستن و واژگانی که واسه ولع مصرف در بین سوءمصرف کنندگان مواد در ایران عادی هستن، مورد مطالعه قرار گرفتن(هارت و همکاران،2001؛ دزفولی و همکاران،2010).

برابر گذاری واسه ارزش تقویتی مواد

اگه بشه ولع  مصرف رو  به عنوان بازتابی از انگیزه مصرف مواد در نظر گرفت، اندازه این ولع مصرف رو میشه طبق اندازه پیش بینی فرد معتاد از لذت حاصل از مصرف مواد (اثر تقویتی مثبت ) آزمایش کرد.  این اندازه پیش بینی یا پیشگویی رو میشه با روشهای جور واجور امتحان کرد(گاردنر،1993؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011).

یکی از روشهای آزمایش این شاخص، بررسی مقدار کل یا تلاشیه که آدم یا حیوان واسه دشت کردن و به کار گیری مواد، حاضره بکنه)مارلات و همکاران،1973؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011). روشنه که به کار گیری این الگو در نمونه های انسانی مشکله.  طبق الگوهای اقتصاد رفتاری، کمیت این شاخص رو میشه با بررسی انتخاب فرد بین گزینه دریافت مقداری پول و یا دریافت مواد تعیین کرد.  هر چقدر آزمودنی حاضر باشه از مقادیر پول بالاتری در مقایسه با دریافت مواد بیخیال بشه، ارزش تقویتی مواد در اون فرد بیشتر هستش. در این روش وجود انگیزه های دیگه مثل انگیزه ترک مواد، تناظر یه یه یه انگیزه دریافت پول و انگیزه دریافت مواد رو بر هم میزنه(معارف وند و همکاران،2011).

پول-نام-تصویر

خود مصرفی مواد

در نظر پژوهشگرانی که ولع مصرف رو درخشش قصد رفتاری واسه مصرف مواد می دونن، اندازه مصرف مواد در مقایسه با گزارشای فردی از تجربه شخصی، شاخص بهتری واسه امتحان ولع مصرفه(کاشینسکی و همکاران،1995؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011).تأکید بر رفتارای مصرف مواد هم اینکه در آدمایی که اصلاً به مفهومی به عنوان ولع مصرف باور ندارن، آدمایی که از مدلهای حیوونی واسه بررسی ولع مصرف به کار گیری نشون میده و هم اینکه پژوهشگرانی که معتقد به جنبه های غیرآگاهانه در پدیده ولع مصرف هستن، جایگاهی ویژه داره . البته باید به این نکته توجه داشت که خیلی از محققان فکر می کنند حتماً ولع مصرف، موجب مصرف مواد نمی شه و وجود ولع مصرف واسه مصرف مواد لازم نیس)کارتر و همکاران،1993؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011). پس رابطه بین رفتارها مصرف مواد و ولع مصرف به شکل یه رابطه علی و معلولی قوی زیر سواله. در پژوهشهای جورواجور از شاخصهای جور واجور رفتار مصرف مواد به عنوان بیان کننده ولع مصرف به کار گیری شده.  مثلا، فاصله زمانی بین خروج از درمان، تا اولین دفعه مصرف دوباره، یکی از عادی ترین این شاخصهاه.  هم اینکه در تحقیقات جور واجور از متغیرهای مقدار داروی مصرفی، دفعات مصرف شدت پکهای زده شده به سیگار و فاصله زمانی بین پکها (در تحقیقات روی ولع مصرف سیگار) در این جهت به کار گیری شده(اختیاری و همکاران،2008).

جواب دهی سایکو-فیزیولوژیک

تغییرات سایکوفیزیولوژیک مثل ضربان قلب، دمای بدن، فشار خون و هدایت پوستی و ترشح بزاق می تونن به عنوان شاخص ولع مصرف به کار روند. در به کار گیری این شاخصا فرض بر اینه که این مقادیر کمتر زیر نظر آگاهانه آزمودنیا بوده و پس نسبت به گزارشهای فردی، از اعتبار بالاتری بر خوردارند(اختیاری و همکاران،2006).

البته به کار گیری این روشها هم تا اندازه های زیر سئواله چون تغییرات این شاخصا حتماً رابطه مستقیمی با ولع مصرف ندارن. مثلا، افزایش ضربان قلب در بین آزمونهای تحریک ولع مصرف می تونه به وجود اومده توسط تلاش فیزیکی فرد واسه مقابله با مواجه شدن با نشونه های تحریک ولع مصرف باشه (کیز و همکاران،1950؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011).

جواب دهی نوروبیولوژیک

یکی از وسایل عینی و بسیار مناسب در بررسی تاثیرات ولع مصرف بررسی تغییرات نوروبیولوژیک تحت تاثیر تحریکات ولع مصرفه.به کار گیری تکنولوژیای تصویربرداری مغزی نوین در سالای گذشته در شناخت زیرساختای عصبی مراحل ولع مصرف ایجاد کرده. به کار گیری راه تصویر ورداری fMRI در تحقیقات جور واجور نشون داده که در مراحل پردازش علائم تصویری القا کننده ولع مصرف نواحی مخنلف مغزی شامل قسمتایی در بخش پیش پیشونی میانی و هم اینکه هستهای قانون ای مغز و نواحی پیش حرکتی دخالت دارن(زیتلان و همکاران،1994؛به نقل از معارف وند و همکاران،2011).

پردازش شناختی

در این راه و روش با در نظر گرفتن محدود بودن ظرفیت شناختی افراد اگه آزمون تحریک ولع مصرف به همراه آزمونی که نیازمند پاسخدهی سریعه، همزمان انجام بشه، اندازه افزایش زمان پاسخدهی افراد در آزمون دوم به دلیل همراهی با پروسه ولع مصرف میتونه به یه جور بیان کننده شدت ولع مصرف باشه(حسنی ابهریان و اختیاری،2008). به کار گیری پارادایمایی مثل استروپ رنگی با لغتای خنثی و یا مربوط به سوءمصرف مواد و بررسی اندازه فرق زمانی در پاسخدهی به رنگ این دو گروه کلمه، مثالی از به کار گیری این روش ها، البته با تأکید بر پردازشهای ناخودآگاهانه ولع مصرف و ایجاد جهت گیریای توجهی به وجود اومده توسط اینه. به خاطر آزمایش ولع مصرف مواد با به کار گیری آزمایش پردازشهای شناختی، انحراف توجه، به عنوان یه پردازش شناختی و واسطه میان محرکهای هیجانی تمایل نسبت به مواد (ولع مصرف مواد)و رفتارای مربوطه مطرحه.  انحراف توجه خود بدین معناه که یه عامل ثانویه  اجازه نمی ده توجه رو روی اطلاعات دیگه متمرکز کنیم که در این بحث این عامل ثانویه چیزی نیس مگه همون نشونه های مربوط به مواد. واسه آزمایش و امتحان انحراف توجه، دو وسیله کاربردی کلی هست :  آزمون استروپ ویژه اعتیاد آزمون کامپیوتری جستجوی نقطه(Dot Probe) تصویری و واژگانی (دزفولی و همکاران،2010؛ویلیامز و همکاران،2009).

بیان عاطفه در چهره

با در نظر گرفتن پایه های عاطفی پردازشای مربوط به ولع مصرف به کار گیری سیستمای پردازش تصاویر چهره افراد موقع مقابله با شرایط القای ولع مصرف می تونه به عنوان شاخصی واسه امتحان ولع مصرف به کار رود. به کار گیری روشهای کامپیوتری پردازش تصاویر چهره با سیستمای کدگذاری حرکات چهره یا به کار گیری دوربینهای مادون قرمز واسه بررسی تغییرات گرما پوستی و کاربرد روشای ثبت تحریکات الکتریکی عضلات صورت کاربرد  پیدا میکنه(معارف وند و همکاران،2011). پس به نظر میرسه انتخاب وسیله امتحان ولع مصرف به هدفی بستگی داره که واسه تعریف و تبیین ولع مصرف انتخاب می شه.البته نمیشه با اطمینان بعضی وسیله ها رو مختص امتحان ولع مصرف به شکل هدفی خاص در نظر گرفت اما به نظر می رسه تعدادی از اونا موافقت بیشتری با رویکردهای خاصی دارن.

تبیینای ولع­ مصرف مواد

ولع­ی مصرف مواد یکی از جنبه های اصلی وابستگی روانی در مواد افیونی و بعضی از دیگر مواد اعتیادآوره. کسی که در حال گذراندن نشانگان ترک مواده، دچار شکل های جور واجور افکار و تصاویر ذهنی در مورد مواد و یه جور کشش داخلی به طرف ماده مورد نظر می شه. بطوری که مریض بر اون افکار و تصاویر تسلط نداره و تموم ذهن مریض مشغول ماده دلخواه و مصرف فوری اینه (وین ستین و همکاران ، 1998 به نقل از ناظر، صیادی، و خالقی، 1381).

کلا دو دیدگاه کلی نسبت به ولع­ی مصرف هست یکی زیست شناختی و دیگری روانشناختی. در تبیین نوروسایکولوژی ولع­ی مصرف مواد رو این جور میگن: از نظر نوروسایکولوژیک، سامانه مغزی دوپامینرژیک، که واسطه “احساس لذت” است، نقش لازم در سازوکارهای مربوط به مصرف مواد داره. در ولع­ی مصرف مربوط به زمان دوری، سامانهای گابانرژیک و گلوتاماترژیک دخالت دارن، در حالی که ولع­ی مصرف مربوط به حافظه و اثرات پاداش، شاید با مکانیزمای دوپامینرژیک، گلوتامینرژیک و اوپیوییدی رابطه داره. ممکنه ولع­ی مصرفی که در موقعیت‌های استرس زا ساخته میشه، با سازوکارهای سروتونرژیک که با همکاری سازوکارهای یاد شده در بالا عمل میکنن، رابطه داشته باشه (آنتون، 2001).

از دیدگاه روانشناختی، رویکردهای روانشناسی، تبیینای متفاوتی رو در رابطه با ولع­ی مصرف مواد بیان می‌کنه. به طور مثال در نظریهای پدیدارشناختی بر رابطه بین رفتار اعتیادی و ولع­ی مصرف به عنوان علامت اصلی سوء مصرف و وابستگی به مصرف مواد تأکید می شه. از میون این عقیده ها، جدیدترین الگوی توصیفی رو مادل، گلاسر، کایر و مانتز (1992) ارائه کردن.این الگو طبق شباهتای نشونه شناسی بین اعتیاد و مشکل وسواسی- اجباری پیشنهاد شده و با ولع­ مصرف ذهنی واسه اعتیاد به الکل و بقیه داروها توضیح می شه. با اینحال، این الگوها از وقتی که نیاز به وجود ولع­ی مصرف واسه تشخیص اعتیاد مطرح شد، مورد دودلی واقع شدن.

از دیدگاه روانشناسی شناختی ولع به عنوان احساس ذهنی در کنار میل به عنوان تکانه ای رفتاری واسه جستجو مصرف مواد مطرح شده. در این دیدگاه، چار نوع ولع مواد مطرح شده:

  • جواب به علائم ترک: مصرف کنندگان قهار موادی مثل کوکایین و هرویین، با مصرف مواد بیشترً احساس ارضایی نابودی پذیر رو تجربه می کنن؛ ولی با توقف مصرف مواد،احساس ناراحتی داخلی اونا زیاد می شه. در اینجور مواردی،ولع شکل، “نیاز به احساس دوباره خوب شدن” رو به خود میگیره.
  • جواب به از دست دادن لذت: تلاش سوء مصرف کنندگان واسه بهبود خلق خود به سریع ترین و شدیدترین وجه ممکن یه جور دیگه از ولع­ی مصرف مواده.
  • جواب “شرطی” به نشونه های مواد: این نوع ولع هیچ خلق دپرس، عامل فشار یا میل غیر لذت بخشی رو از طرف سوء مصرف کننده لازم نداره. سوء مصرف کنندگانی که مواد رو مصرف می کنن، یادگرفته ان تا خیلی از محرک­های ختثی رو با ولعای شدید _ حتی در غیاب عوامل استرس­زا_ تداعی کنه.
  • جواب به تمایلات لذت بخش: بعضی وقتا وقتی که سوء مصرف کنندگان میخوان تجربه مثبتی رو گسترش بدن، شروع ولعای مواد رو تجربه می کنن(بک، رایت، نیومن، و لیس، 1380).

ویکلر (1948)، اولین کسی بود که نظریه شرطی شدن رو در مورد ولع­ی مصرف نشون داد (باوی، 1388).به باور ایشون، محرکای شرطی مشخص (نشونه ها)،می تونن پاسخی شرطی ایجاد کنه که نشانگان محرومیت رو تقلید کنه. این نشانگان شرطی شده می تونه واسه رهایی شخص از علائم محرومیت، باعث مصرف دوباره مواد و برگشت شه. این الگو دوبارهً به وسیله دروماند، کوپر و گلاتیر (1990) که تصویر و بوی نوشیدنیای الکلی رو واسه ایجاد ولع­ی مصرف به کار می بردن، بازبینی شد. بررسیای اونا جدا دو نوع ولع­ی مصرف رو به دنبال داشت: ولع­ی مصرف به عنوان پاسخی به یه محرک شرطی و ولع­ مصرف به عنوان بخشی از نشانگان ترک که غیر شرطیه. چیزی که در بالا گفته شد از نوع شرطی‌شدن عامل بود؛ اما ممکنه شرطی‌شدن سنتی (پاولفی) هم در مصرف‌کنندگان مواد دیده شه.بدین شکل که رفتارای جستجوگرانه (ولع) و یا علائم ترک نسبت به محرکای محیطی یا داخلی شرطی شن. پس، هروقت فردی که مدت زیادیه مواد شبه‌افیونی، نیکوتین، الکل و یا مواد دیگه رو کنار گذاشته وقتی در برابر محرکای محیطی که قبلاً با مصرف یا ترک مواد در رابطه بوده‌ان قرار می‌گیرد، دچار ترک شرطی، ولع­ی شرطی، یا هر دو می‌شه. البته ولع حتماً همراه با علائم ترک نیس. مشاهده وسایل مصرف مثل سرنگ و سوزن، بطری الکل یا بسته سیگار  می‌تونه این حالت رو بوجود بیاره. بیشترین ولع زمانی‌ است که مواد در دسترس باشن؛ مثلاً وقتی که فرد دیگری در حال مصرف هروئین یا کشیدن سیگار باشه یا دوستی به ایشون مواد رو تعارف کنه. به نظر بعضی محققان، نشونه‌های یادآور خاطرات سرخوشی‌آور بیشتر از علائم ترک باعث ولع و برگشت می‌شن(باقری یزدی و همکاران، 1384).

با در نظر گرفتن نقش پردازشای شناختی در پروسه ولع­ مصرف، مارلات و گوردون (1985)،نظریه “یادگیری اجتماعی شناختی” یا نظریه “انتظار نتیجه” رو مطرح کردن. در نظریه اونا، تعاملی میان نتیجه های مثبت (کسب لذت و کاهش درد) و نتیجه های منفی (ناراحتی، از دست دادن کار و مشکلات خانوادگی) شکل میگیره و در آخر فرد یکی از این دو رو برمی گزیند. در این نظریه،ولع­ مصرف به عنوان “میل به تجربه اثرات تقویت کننده مواد” تعریف می شه، پس ولع­ی مصرف یه جواب شرطی شده که به وسیله محرک مربوط به مواد، همراه با تجربه یه لذت قبلی، زنده می شه (اختیاری و بقیه، 1387د).

خیلی از سوء مصرف کنندگان، ولع­ مصرف رو تمایل واسه مصرف مواد تعریف نشون میده. یه سری های دیگه از اونا ولع­ مصرف رو یه وضعیت روان شناختی طلب مواد می دونن که انگیزه مصرف مواد رو بوجود میاره.در این چارچوب، دو مراحل فرض شده:

  1. شرطی سازی از راه فراخوانی محرک مربوط به خوشحالی قبلی.

  1. مراحل شناختی مربوط به خوشحالی پیش بینی شده (مثلا، انتظارات فرد واسه اثرات لذت بخش فوری الکل).

حتی با وجود به کار گرفتن روشای کنترل محرک مؤثر و متعادل تر کردن سبک زندگی، سوء مصرف کنندگان به طور کامل نمی تونن از تجربۀ ولعا،واسه مصرف دوری کنن. پس، یه جنبۀ مهم مدل پیشگیری از برگشت،آموزش پیش بینی واکنشا و پذیرش اونا به عنوان جواب شرطی شدۀ طبیعی، به یه محرک خارجی به کسانیه که قصد ترک مواد رو دارن. طبق این راه و روش،مراجع با وجود ولع­ی مصرف یا مرور اون،نمی توند تمایلش به مصرف رو شناسایی کنه. ، مراجع یاد گرفته که ولع رو به عنوان جواب هیجانی یا فیزیولوژیکی به یه محرک خارجی در محیطش که قبلاً با مصرف سنگین اون در رابطه بوده، مثل سگ پاولف که بزاق دهنش نسبت به صدای زنگ که قبلاً با غذا همراه بود و نشانی از آن داشت، ادامه یافته، طبقه بندی و شرطی می شه(مارلات و گوردون 1985، به نقل از قربونی، 1387).

بررسیا نشون دادن که ولع، توجه رو در افراد وابسته پریشون می کنه (کیدا-بنیتوو تیفانی، 1996؛ سایت و هوفورد، 1994؛ سایت، مونتی و روهنسو به نقل از رحمانیان و همکاران 1385). سوگیری توجه به عنوان عامل شناختی ولع در نظر گرفته می شه و یا ممکنه مسئول ولع باشه (واترز و فیرابند، 2000؛ لانگ، برادلی و کوتبرت، 1998 به نقل از رحمانیان و همکاران 1385). سوگیری توجه ممکنه از سه راه در مصرف مواد و برگشت دخالت کنه. اول، ثبات رفتارای اعتیادی ممکنه نتیجه افزایش باخبر شدن از حضور نشونه های مربوط به مواد در محیط باشه. این پروسه خودکار باعث می شه که این نشونه ها زودتر پردازش شن. دوم، وقتی که نشونه های مربوط به مواد در محیط وجود داشته باشن، به طور خودکار پردازش می شن و دوری کردن توجه از این نشونه ها سخته. سوم، محدودیت ظرفیت توجه و تمرکز خودکار روی نشونه های مربوط به مواد، مشکل در پردازش بقیه نشونه ها رو در محیط کار به دنبال داره (فرانکن، 2003 به نقل از رحمانیان و همکاران 1385).سوگیری توجه نسبت به نشونه های مربوط به مواد می تونه پروسه اجباری مواد رو به دنبال داشته باشه(فرانکن، کورون، ورس، و جانسن، 2000 ). هم اینکه سوگیری توجه نسبت به محرکای مربوط به مواد، هیجان مصرف مواد رو زیاد می کنه (فرانکن، کورون، ورس، و جانسن، 2000 ).

نقش پروسه هاى توجهى در رفتارهاى اعتیادی از برخى جهات با مدل پردازش شناختى تیفانی مطابقت داره (تیفانی، 1990). تیفانى مطرح کرده که رفتار سوء مصرف مواد در سوء مصرف کنندگان به طور کلی به وسیله پروسه هاى خودکار کنترل مى شه. طبق مدل تیفانى ولع­ی مصرف یه پردازش شناختى غیر اتوماتیکه که فقط در اثر تداخل رفتار خودکار مصرف مواد فعال می شه (حسنی ابهریان و اختیاری، 1387).

با در نظر گرفتن این که هر کدوم از شکل های جور واجور روشای مصرف و مواد مورد سوء مصرف، با شرایط و ویژگیای محیطی و روانی ویژه ای همراه هستن، نشونه هایی که واسه مصرف کنندگان جورواجور، ایجاد ولع می کنن، هم متفاوت هستن. به خاطر این شناسایی و بررسی این نشونه ها خیلی خیلی مهمه. در اینجور حالتی، بعضی محققان (کاتر و تیفانی؛ 1999) بر اهمیت به کار گیری “الگوی بازفعال سازی نشونه” در بیماران معتاد به مواد تأکید دارن. فرض اساسی بررسیای باز فعال سازی نشونه، اینه که الگوی پاسخا به محرکای القاء کننده ولع­ مصرف، به عنوان عملکردی از تجربیات ابتدایی هر فرد با اون محرک، در افراد و شرایط جورواجور، متفاوت و متنوعه. تفاوتا در عکس العمل به محرکای مربوط به دارو، شایدً از تجربیات شرطی شدن درست می شن به خاطر این فرض بر اینه که اندازه بازفعال سازی و نوع نشونه محرک، به وجود اومده توسط تاریخچه مصرف داروئه(مکری، اختیاری، عدالتی و گنجگاهی، الف1387).

[1] Self Report

[2] Face validity

[3] Wiggins

[4]Gardner

[5] Kashincky

[6] Karter

[7] Zeitlan

[8]  Weinstein

[9]  Anton

[10] phenomenological

[11] -Modell

[12]  Glaser

[13]  Cyr

[14]  Mountz

[15]  brain storming

[16]  Wikler

[17] conditioning

[18]  Drummond

[19]  Cooper

[20]  Glautier

[21]  Paraphernalia

[22]  Marlatt

[23] Gordon

[24]  cognitive social learning theory

[25]  Cepeda-Benito

[26]  Sayette & Hufford

[27]   Monti

[28]  Rohsenow

[29]  attentional bias

[30]  Waters & Feyerabend

[31]  Lang & Bradley & Cuthbert

[32]  Franken

[33] Carter

[34]  Tiffani

[35]  cue reactivity

Author: 92