راهبردهای سازش‎یافته و سازش نایافته

4 راهبردهای سازش‎یافته و سازش نایافته

مقابله می‎تواند به شیوه‎ای انجام پذیرد که به شخص کمک کند تا تنش را کاهش داده و بدن را به حالت تعادل خود برگشت دهد.‎این شیوه‎ی مقابله را راهبردهای سازش‎یافته می‎نامند. برخی از راهبردهای مقابله‎ای، پاسخ‎های سازش نایافته‎اند که موجب می‎شوند، نیازها، تمایلات و تنش ارگانیسم شدیدتر شود و بدن در وضعیت بی ثبات قرار گیرد.

2-4-1 مقابله سازش‎یافته

به کارگیری راهبردهای سازش‎یافته مقابله‎ای پیامدهای مثبت و طولانی مدت دارد. به‎این ترتیب که تنش به وسیله‎ی تلاش‎های فرد کاهش می‎یابد و به دنبال آن سطح عزت نفس و مهارت وی افزایش پیدا می‎کند و سلامت او تامین می‎شود. در عین حال شخص در برابر عوامل تنش زا که در‎اینده با آنها مواجه می‎شود نیز مقاوم تر می‎گردد.

به نظر پاول و انرایت[1] (1991) مقابله‎ی سازش‎یافته ابتدا شامل تشخیص خواسته‎ها و عوامل تنش زای بیرونی و آگاهی از منابع شخصی مقابله می‎شود؛ به‎این معنی که شخص اول باید نسبت به آنچه در جریان است، آگاهی پیدا کند. سپس باید به دنبال راه حل‎هایی برای کاهش خواسته‎های بیرونی و تغییر زندگی، تعیین هدف، تصمیم گیری در مورد اولویت‎ها در تنظیم زمان، ابراز وجود بیش از پیش،‎یافتن راه چاره برای کاهش خواسته‎های درونی (زمانی را صرف‎ایجاد آرامش بدنی خود کردن، تغییر الگوهای ناموثر تفکر، ابراز هیجان‎های سرکوب شده و تلاش در جهت تغییر رفتار) بگردد. (به نقل از خدایاری فرد وپرند، 1390).

 

2-4-2 مقابله سازش نایافته

راهبردهای سازش نایافته مقابله‎ای، شیوه‎هایی از مقابله‎ای و مولد مشکلات بعدی هستند. پاول وانرایت (1991) مقابله‎ی سازش نایافته را‎این طور توصیف می‎کنند: ناتوانی از تشخیص و فهم آنچه در جریان است (شامل تفسیرهای غیر منطقی و مصیبت بار در مورد موقعیت موجود‎یا نشانه‎های جسمانی ناشی از موقعیت). راهبردهای سازش نایافته به طور معمول به‎ایجاد حلقه‎ی معیوب افزایش اضطراب و نگرانی منجر می‎شوند. پاسخ‎های سازش نایافته شامل موارد زیر است: از دست دادن اعتماد به نفس، اجتناب از موقعیتی که مولد اضطراب است، کناره گیری از حمایت اجتماعی، خشم و خشونت و خصومت، سواستفاده از داروهای آرام بخش، مصرف مواد مخدر، مشکلات جسمانی و انتخاب “نقش بیمار”

مقابله‎ی اجتنابی و برخی از جنبه‎های مقابله‎ی گرایشی از روش‎های سازش نایافته محسوب می‎شوند. موس و اسکافر[2] (1993) مقابله‎ی اجتنابی (بخصوص خیالبافی و برون ریزی هیجانی) را با سازش‎یافتگی پایین توام می‎دانند و بویژه برون ریزی هیجانی را عامل خطرزایی محسوب می‎کنند که با افسردگی بیشتر، و دیگر شاخص‎های ناکارآمدی ارتباط دارد. همچنین استفاده از مقابله‎ی اجتنابی با احساس تنش بیشتر در همان زمان و‎اینده ارتباط بیشتری دارد. علاوه بر آن، فرزندان مادرانی که اغلب بر مقابله‎های اجتنابی متکی‎اند، ناکارآمدی بیشتری را تجربه می‎کنند. (به نقل از خدایاری فرد وپرند، 1390)

 

2-5 تفاوت‎های مقابله و مکانیسم‎های دفاعی

اگرچه ممکن است نقاط همپوشی میان مقابله و مکانیسم‎های دفاعی وجود داشته باشد. اما روشن است که تفاوت‎هایی نیز میان آنها وجو دارد. که در جدول2 بیان شده‎اند.

مقابله و مکانیسم‎های دفاعی ممکن است به عنوان فرآیندهای خودآگاه‎یا ناخودآگاه و‎یا بر اساس عمدی‎یا غیر عمدی بودن آنها از‎یکدیگر افتراق داده شوند. دو ویژگی دیگر که گاهی اوقات تمایز بین مقابله و مکانیسم‎های دفاعی را‎ایجاد می‎کند.‎این است که آنها براساس موقعیت تعیین می‎شود و‎یا‎اینکه آنها ممکن است به صورت سلسله مراتبی مرتب شده باشند. علاوه براین‎این‎ایده وجود دارد که مقابله‎ای به سلامت جسمی‎و روانی مربوط است در حالی که دفاع به آسیب شناسی مربوط است (کرامر، 2000).

 

جدول2-2 تفاوت‎های مقابله و مکانیسم‎های دفاعی

مکانیسم دفاعی فرآیند مقابله
ناهشیارانه هشیارانه
غیرعمدی عمدی
ناوابسته به موقعیت وابسته به موقعیت
سلسله مراتبی  غیرسلسله مراتبی بیلقفلفق
مرتبط با آسیب شناسی مرتبط با بهنجاری

 

پژوهشگران بر‎این نکته تاکید کرده‎اند که باید بین مکانیزم‎های دفاعی و راهبردهای مقابله‎ای تمایز قائل شد. راهبردهای مقابله‎ای نیازمند آگاهی کامل و تصمیم گیری برای مدیریت و حل موقعیت مشکل آفرین هستند؛ در حالی که مکانیزم‎های دفاعی ناهشیارانه روی می‎دهند و فقط می‎توانند با حالت هیجانی درونی تداخل کنند و تحریفی از واقعیت به وجود آورند. علاوه بر‎این، راهبردهای مقابله‎ای وابسته به موقعیت، در حالی که مکانیزم‎های دفاعی انعکاس دهنده خصوصیات نسبتا پایدار افرادند (زوکالی، موسکاتلو، برنو، باریلا، کامپولو و سانتورو، 2006؛ به نقل از جواهری و همکاران، 1390).

در‎یکی از تلاش‎های پیشین جهت تمایز مقابله‎ای از ساختارهای مشابه (همانند تسلط، دفاع) وایت (1974) مقابله‎ای را‎این چنین تعریف کرد: “انطباق تحت شرایط نسبتاً دشوار”. به عقیده وایت، تلاش‎های مقابله‎ای بر اساس موقعیت تعیین می‎شود و بر تدابیر انطباقی در جریان شرایط دشوار ونامعمول تأکید می‎کند. در مقابل، دفاع‎یک مکانیزم‎ایمنی است که بر محافظت در برابر اضطراب وخطر تکیه می‎کند. در نهایت، تسلط به رفتارهایی اشاره می‎کند که از تلاش‎های انطباقی موفق ناشی شده و نتیجه آن انجام وظایف است (مارتز و همکاران2007).

[1] – Powell & Enright

[2] – Moos & Schaefer

این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.