b (1087)

تحصيلات تکميلي
پايان نامه کارشناسي ارشد درمديريت فناوري اطلاعات گرايش کيفيت فراگير
عنوان:
مطالعه بسترهاي استقرار و توسعه شهرداري الکترونيک در زاهدان با رويکرد الگو برداري
استاد راهنما:
دكتر نورمحمد يعقوبي
استاد مشاور:
دكترحبيب الله سالارزهي
تحقيق و نگارش:
مختار شهرکي
مهر 1390
تعهدنامه اصالت اثر
اينجانب مختار شهرکي تأييد مي كنم كه مطالب مندرج در اين پايان نامه حاصل كار پژوهشي اينجانب است و به دستاوردهاي پژوهشي ديگران كه در اين نوشته از آن استفاده شده است مطابق مقررات ارجاع گرديده است. اين پايان نامه پيش از اين براي احراز هيچ مدرك هم سطح يا بالاتر ارائه نشده است.
كليه حقوق مادي و معنوي اين اثر متعلق به دانشگاه سيستان و بلوچستان مي باشد.
نام و نام خانوادگي دانشجو: مختار شهرکي
امضاء
تقديم به:
پدر مهربان
مادر دلسوز
خواهران عزيز
سپاسگزاري
نمي دانم چه جوري از کجا و چگونه از عزيزاني که به هر نحوي من را در اتمام اين دوره و اين پايان نامه کمک کردند تشکر کنم؟؟؟
بعضي ها اينقدر در حق اين بنده حقير لطف کردند که فکر نمي کنم با گفتار بشه ازشون قدر داني کرد اما خوب حداقل ميشه اسمشون را تو اين اثر آورد تا هر وقت، هر کسي اين صفحه را مرور ميکنه به گوشه اي از محبت هاي اين عزيزان پي ببره و بدونه که من بدون کمک اين عزيزان شايد به اين خوبي به اينجا نميرسيدم.
اول از همه پدر و مادر که مانند دو گوهر روشنايي بخش راه من بودند و با بزرگواري ها و محبت هاي بي دريغشان هميشه مرا شرمنده خودشان کرده اند و لطف آنها مختص به تمام طول دوران زندگي من است.
خواهران عزيزم که با دلگرمي ها و اميد دادن در تنگناهاي زندگي به من شوق مجدد مي بخشيدند.
اساتيد گرامي که با راهنمايي هاي موثر خود نقطه هاي تاريک اين پايان نامه را براي من روشن کردند در اين مقطع جاي دارد که از حمايت هاي آقاي دکتر يعقوبي تشکر ويژه اي داشته باشم.
بسيار مديون محبت ها و کمک هاي بي دريغ دکتر سالارزهي هستم و هيچ گونه نمي توان لطف هاي ايشان را پاسخ گو بود کلامي ندارم جز اينکه سپاسگزارم.
همچنين از دوست و همراه عزيزم که با صبر، هيجان، اميد و خنده مرا در به پايان رساندن اين اثر کمک کردند، دکتر رضا طالعي فر تشکر و قدر داني را دارم.
از حضور کليه عزيزاني که مرا در اين مقطع تخصيلي کمک کردند اما به علت ضعيف بودن حافظه اين بنده حقير نام آنها ذکر نشد عذرخواهي و تشکر مي کنم.
فهرست مطالب
عنوانصفحه فصل اول: کليات تحقيق1-1- مقدمه21-2- موضوع تحقيق31-3- بيان مسئله31-3-1- سئوال آغازين51-4- ضرورت انجام تحقيق (اهميت موضوع)51-5- اهداف تحقيق61-6- قلمرو تحقيق61-7- فرضيات / سوالات تحقيق61-8- محدوديت هاي تحقيق71-9- تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصي81-10- مراحل انجام تحقيق9 فصل دوم: ادبيات تحقيقبخش اول: مباني نظري شهرداري الکترونيک122-1- مقدمه122-2- تبيين و بسط مفهوم شهرداري الکترونيک132-3- کارکردهاي فناوري اطّلاعات در شهرداري الکترونيکي152-4- ويژگي هاي يک شهرداري الکترونيکي کارآمد172-5- زيرساخت‌هاي لازم براي توسعه شهرداري الکترونيک192-6- مزاياي کلي شهرداري الکترونيکي19عنوانصفحهبخش دوم: طراحي، ساخت و فرآيند استقرار شهرداري الکترونيک212-7- طراحي و ساخت شهرداري الكترونيكي212-8- متدلوژي پياده سازي و تکامل شهرداري الکترونيکي222-9- فرآيند راهبردي در استقرار پروژه شهرداري الکترونيکي232-10- مقوله امنيت در شهرداري الکترونيک24بخش سوم: رويکرد الگوبرداري252-11- مقدمه252-12- معرفي چند شهر الکترونيکي نمونه در سطح دنيا262-12-1- شهر الکترونيکي بريزبان272-12-2- شهر الکترونيکي بوستون282-12-3- شهر الکترونيکي ايندياناپليس302-12-4- شهر الکترونيکي لندن302-12-5- شهر الکترونيکي تورنتو332-13- بحث و بررسي برنامه هاي راهبردي شهرهاي مختلف جهان براي تحقق شهرداري ديجيتالي342-13-1- شهرداري ديجيتالي شهر تورنتو342-13-2- شهرداري ديجيتالي شهر لندن362-13-3- شهرداري ديجيتالي شهر هنگ کنگ382-13-4- شهرداري ديجيتالي شهر سئول392-13-5- شهرداري ديجيتالي شهر کوالالامپور402-13-6- شهرداري ديجيتالي شهر سنگاپور422-13-7- شهرداري ديجيتالي شهر نيويورک432-14- مقايسه وتحليل شهرداري هاي ديجيتالي برتر44عنوانصفحه2-15- نمونه هايي از شهرداري هاي ايران که در راه الکترونيکي شدن گام برداشته اند482-15-1- شهرداري‌ الکترونيکي اصفهان482-15-2- شهرداري ‌الکترونيکي مشهد522-15-3- شهرداري ‌الکترونيکي تبريز532-15-4- شهرداري ‌الکترونيکي کازرون572-15-5- شهرداري الکترونيکي مرند58بخش چهارم: ارزيابي بسترهاي توسعه الکترونيکي612-16- مقدمه612-17- مفهوم بسترهاي توسعه الكترونيكي622-18- اهداف مرتبط با بسترهاي توسعه الکترونيکي632-19- اهميت ارزيابي بسترهاي توسعه الكترونيكي642-20- محورهاي اصلي بسترهاي توسعه الکترونيکي652-21- مولفه‌هاي بسترهاي توسعه الكترونيكي662-22- فرآيند مرتبط با بسترهاي توسعه الکترونيکي672-23- ارزيابي بسترهاي توسعه الکترونيکي68بخش پنجم: پيشينه تحقيق712-24- جمع بندي فصل75 فصل سوم: روش شناسي پژوهش3-1- مقدمه773-2- روش و هدف تحقيق783-3- تحقيق از نظر افق زماني783-4- واحد تجزيه و تحليل78عنوانصفحه3-5- روش گردآوري داده هاي تحقيق793-5-1- روايي پرسشنامه793-5-2- پايايي پرسشنامه803-6- تشريح مدل مفهومي تحقيق803-7- جامعه آماري تحقيق843-8- نمونه، حجم و روش نمونه گيري843-9- تکنيک هاي آماري مورد استفاده براي تحليل داده ها873-9-1- تكنيك هاي آماري استفاده شده873-9-2- معرفي تکنيک تحليل عاملي873-10- جمع بندي فصل89 فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها4-1- توصيف وضعيت پاسخ دهنده گان924-2- آزمون معني داري شاخص ها944-3- تحليل ابعاد به کمک اجراي تکنيک تحليل عاملي964-4- تحليل شکاف1034-5- پاسخگويي به سوالات اصلي تحقيق1104-6- جمع بندي و نتيجه گيري111 فصل پنجم: نتيجه گيري5-1- مقدمه 1135-2- نتيجه گيري و جمع بندي تحقيق1135-3- راهکارها و پيشنهادات کاربردي115عنوانصفحه5-4- محدوديت هاي تحقيق1165-5- پيشنهادات تحقيقي آينده117منابع و ماخذ118ضمايم : پرسشنامه تحقيق124
فهرست جداول
عنوانصفحهجدول 2-1: برترين شهر هاي الکترونيک جهان در سال200026جدول 2-2: جمعيت و توليد ناخالص سرانه شهرهاي تندرو45جدول 2-3: جمعيت و توليد ناخالص سرانه شهرهاي پيشتاز45جدول 2-4: نتايج ارزيابي آمادگي الكترونيكي در شهرداري اصفهان50جدول 2-5: مدلهاي ارزيابي آمادگي الکترونيکي69جدول 3-1: ضريب آلفاي کرونباخ به تفکيک ابعاد پرسشنامه80جدول 3-2: حوزه ها و مولفه هاي مرتبط با هر بعد مدل تحقيق81جدول 3-3: فرمول انتخاب حجم نمونه85جدول 4-1: توصيف اطلاعات پرسشنامه هاي دريافتي به تفکيک جنسيت92جدول 4-2: توصيف اطلاعات پرسشنامه هاي دريافتي به تفکيک تحصيلات93جدول 4-3: توصيف اطلاعات پرسشنامه هاي دريافتي به تفکيک سابقه کار در حوزه فناوري اطلاعات93جدول 4-4: نتايج آزمون T-test براي بررسي با اهميت بودن سوالات (مولفه ها)94جدول 4-5: آزمون KMO و بارتلت براي بعد زير ساخت فني سازمان97جدول 4-6: آزمون KMO و بارتلت براي بعد سيستم ها و خدمات97جدول 4-7: ماتريس عوامل98جدول 4-8: آزمون KMO و بارتلت براي بعد زير ساخت غير فني سازمان98جدول 4-9: ماتريس عوامل99جدول 4-10: آزمون KMO و بارتلت براي بعد فرهنگي و اجتماعي100جدول 4-11: ماتريس عوامل100عنوانصفحهجدول 4-12: آزمون KMO و بارتلت براي بعد فرهنگي و اجتماعي101جدول 4-13: ماتريس عوامل101جدول 4-14: آزمون KMO و بارتلت براي بعد جغرافيايي و مکاني102جدول 4-15: ماتريس عوامل102جدول 4-16: نتايج آزمون کلموگروف اسميرنوف104جدول 4-17: نتايج آزمون آزمون تحليل شکاف104
فهرست نمودار
عنوانصفحهنمودار 2-1: مقايسه وضعيت زير ساخت فني شهرداري اصفهان تا انتهاي سال 1388، پيش بيني سال 1389 و وضعيت مطلوب50نمودار 2-2: مقايسه وضعيت سيستمها و خدمات الكترونيكي شهرداري اصفهان تا انتهاي سال 1388، پيش بيني سال 1389 و وضعيت مطلوب51نمودار 2-3: مقايسه وضعيت آمادگي سازماني شهرداري اصفهان تا انتهاي سال 1388، پيش بيني سال 1389 و وضعيت مطلوب51نمودار 4-1: مدل وضعيت کلي تحليل شکاف مابين دو الگوي فعلي و بهينه103نمودار 4-2: نمودار رادار براي عامل زير ساخت فني سازمان105نمودار 4-3: نمودار رادار براي عامل سيستم ها و خدمات106نمودار 4-4: نمودار رادار براي عامل زير ساخت غير فني سازمان107نمودار 4-5: نمودار رادار براي عامل فرهنگي و اجتماعي107نمودار 4-6: نمودار رادار براي عامل بعد اقتصادي109نمودار 4-7: نمودار رادار براي عامل جغرافيايي و مکاني109
فهرست اشکال
عنوانصفحهشکل 2-1: رابطه بين مولفه هاي شهر الکترونيک15شکل 2-2: شمايي از پورتال شهر الکترونيک بريزبان28شکل 2-3: وبگاه شهر الکترونيکي بوستون30شکل 2-4: مدل ارزيابي آمادگي الكترونيكي شهرداري اصفهان49شکل 2-5: عمليات فرايندتوسعهآمادگيالکترونيکي67شکل 3-1: مدل مفهومي تحقيق81
فصل اول
مقدمه
1-1- مقدمه
پيدايش دهکده جهاني که چندين دهه از عمر آن مي گذرد، تحولات شگرفي را در امور مرتبط با مديريت و ساماندهي سازمانها به وجود آورده که متاسفانه کشور ما نه تنها در ايجاد آن سهمي نداشته بلکه در استفاده از فرصت ها و دست آوردهاي عظيم بوجود آمده نيز گامي موثر بر نداشته است. بهره گيري از راه حل هاي مبتني بر فن آوري اطلاعات ابعاد تازه اي يافته و موانع عمده براي توسعه سيستم هاي يکپارچه اطلاعاتي با رويکرد برنامه ريزي، خدمات رساني و کنترل از ميان برداشته شده است، لذا جا دارد تا کارشناسان، مديران و سياستگذاران کشور به وسعت، کارايي و عظمت دست آوردهاي حاصل از به کارگيري صحيح و اصولي اينگونه راه حل ها توجه بيشتري نموده و در جهت بکارگيري آنها با عزم راسخ گامهاي بلند و موثري بردارند.طرح جامع شهرداري الکترونيک زاهدان مجموعه اي يکپارچه از زير سيستم هاي شهرسازي، فني و عمراني، خدمات شهري، نوسازي، اصناف، درآمد، املاک و مستغلات، ماده صد کنترل و نظارت بر ساخت و ساز مهندسين ناظر و بايگاني پاسخگويي از پيشرفته ترين فن آوري ها در سيستمهاي اطلاعات جغرافيايي جهان توسط چند شرکت فعال و با سابقه در امور مکانيزاسيون شهرداريها به صورت کنسرسيوم تهيه و ارائه شده است. به يقين مي توان گفت که در آستانه ورود به دهه ششم از عصر اطلاعات رويکرد و مطالبات شهروندي از سازمانها و ارگانهاي خدمات رسان از قبيل شهرداريها به سمت و سوي اين هدف ” همه جا، همه کس، همه وقت ” و ” آسانتر، سريعتر، ارزانتر ” سوق داده و با جديت دنبال مي گردد. فناوري اطلاعات و تکنيک هاي مرتبط با آن همراه با جامع نگري، يکپارچه سازي و محوريت قرار دادن دانش سازماني بهترين و تنها ترين گزينه ممکن در عبور از اين چالش و رسيدن به هدف برتر و ترسيم شده مي باشد.امروزه معيار توسعه و رقابت حول مشتري و موفقيت در تامين و رضايت آن دارد بر همين اساس طرح جامع شهرداري الکترونيک زاهدان در فازهاي مختلف و با هدف ارائه خدمات الکترونيکي و شفاف سازي ضوابط مکانيسمي خود تدوين و وارد فاز اجرايي مي گردد. سيستم يکپارچه شهرداري با هدف دستيابي به اتوماسيون واحدهاي مختلف شهرداري کشور و پوشش سه سطح هرم اطلاعات شهري سطوح اجرائي، مديريت و سياست گذاري و شهروندان طراحي و پياده سازي شده است.
منظور از توسعه الكترونيكي قدرت و توانايي پذيرش و استفاده و بكارگيري فناوري اطلاعات و كابردهاي آن در جوامع مختلف بشري مي‌باشد و عوامل متعددي براي اندازه‌گيري و توسعه الكترونيكي جوامع مورد نظر است كه لازم است بدقت مورد ارزيابي قرارگيرد و امروزه فناوري اطلاعات و ارتباطات به سرعت در حال گذر است و اكثر كشورهاي دنيا در حال حاضر از امكانات اين فناوري بهره‌ها مي برند.
1-2- موضوع تحقيق
مطالعه بسترهاي استقرار و توسعه شهرداري الکترونيک در زاهدان با رويکرد الگوبرداري
1-3- بيان مسئله
” دولت الکترونيک “، “?شهر الكترونيك?”، “?شهرداري الكترونيك?” از جمله مفاهيمي هستند كه در سال‌هاي اخير مورد توجه عمومي قرار گرفته است.تا كنون انتقادات فراواني به نهادهاي دولتي به‌خاطر اجرا نشدن طرح‌هاي دولت الكترونيك وارد شده است. شهرداري سازماني است که وظيفه ساماندهي و رسيدگي به امور شهر را به عهده دارد. اين امور شامل کليه امور مربوط به ساخت و ساز، حمل و نقل و ترافيک، نظافت، فضاي سبز و… مي شود. در واقع شهرداري مجموعه اي از ساز و کارهاي مرتبط و درگير با شهر و شهرنشيني است که هدف از اين ساز و کارها تامين و رفع نيازهاي مادي و معنوي شهروندان است. شهرداريها يكي از مهمترين اركان نهادهاي دولتي هستند كه به نوعي بيشترين ارتباط مردم در زمينه‌هاي امورات دولتي با اين سازمان است، از اين لحاظ پل ارتباطي خوب بين شهروندان و ارگان دولتي است و امكان مشاركت مردم را در فرآيندهاي مديريت شهري فراهم مي‌سازد.
شهرداري الكترونيكي يكي از پايه‌هاي اصلي شهر الكترونيك است و بررسي توسعه الكترونيكي شهرداريها، توان ارزيابي آن شهرداري را براي خدمات رساني بر خط و تمام 7 روز هفته نمايان مي‌كند براي نيل به اين اهداف پارامترهايي از قبيل كانالهاي ارتباطي مردم، اهم نيازهاي اطلاعاتي مردم در گروه‌هاي مختلف مدنظر است.
در اين عنوان محقق به مطالعه بسترهاي استقرار و توسعه شهرداري الکترونيک در زاهدان با رويکرد الگوبرداري بصورت خصوصي و در مكان خاص انجام مي‌شود، مي پردازد.
يكي از پايه‌هاي اساسي استقرار شهرداري الكترونيك ايجاد زير ساختها و امكان سنجي است كه اين امكان سنجي بر اساس آمار و ارقام از سازمانهاي گوناگون كه گاهي نيز درستي آنها زير سئوال مي‌رود انجام مي شود. از آنجايي كه شهرداري الكترونيك در زاهدان کاملا محقق نشده وخدمات بصورت حضوري با صرف زمان حمل و نقل و هزينه همراه است، شهرداري الكترونيك نقش موثري در ارايه خدمات بر خط دار دارد كه در اين زمينه بايد موراد ذيل در بررسي استقرار شهرداري الکترونيک مد نظر قرارگيرد كه اهم آنها عبارتند از وضعيت اتوماسيون شهرسازي، سخت افزارها، شبكه‌هاي محلي، وب سايت، سرعت اينترنت و وضعيت شبكه ارتباطي ( اينترنت) وضعيت سيستم ها و امنيت و منابع انساني و شاخصهاي مالي و حقوقي و بطور كلي ارزيابي زير ساختي براي پذيرش فناوري اطلاعات و ارتباطات در جهت نيل به اهداف الكترونيكي سازمان.
يكي از روش‌هاي ايده‌آل براي مشخص شدن چهار چوب كار يك پروژه يا طرح تحقيقاتي اين است كه آن طرح در غالب يك پرسش آغازين يا سئوال تحقيق روشن شود كه محقق در غالب آن آنچه را كه مي‌خواهد بيان كند آشكار سازد و اين پرسش بايد به صورت علمي و روشن و شفاف بيان شود.
1-3-1- سئوال آغازين
سئوال اين تحقيق بدين شرح است:
1) عوامل کليدي موفقيت شهرداري الكترونيكي كدامند؟
2) عوامل کليدي شکست شهرداري الکترونيکي کدامند؟
1-4- اهميت و ضرورت انجام تحقيق
در دنياي امروز كه هر چه بيشتر به سمت ماشيني شدن قدم مي‌گذارد ديگر روابط چهره به چهره و مستقيم نمي‌تواند پاسخگوي مشكلات ما باشد و در شهرهاي امروز با افزايش جمعيت و در نتيجه آن افزايش ترافيك شهري رو به رو هستيم. همچنين روش‌هاي بروكراتيك گذشته و كاغذ بازي‌هاي پيشين نمي‌تواند روش مناسب در جهت رسيدگي به كارهاي اداري شهروندان باشد. (انعام زاده، 1385)
سازمان‌هاي مهم نظير شهرداريها در شهرهاي بزرگي كه به نوعي قلب تپنده شهر محسوب مي‌شوند بايد دست از روش‌هاي بروکراتيک پيشين برداشته و وارد دنياي الكترونيك و مجازي شوند دنيايي كه در آن فعاليتها سريعتر و مطمئن تر انجام مي‌گردد ونيازي به تراكم جمعيت در دنياي فيزيكي نيز نيست.
بايد براي كاهش ترافيك شهري، هزينه‌هاي انجام كار، برخوردها و ناراحتي‌هاي رواني، فساد اداري و ده‌ها مشكل كه همه روزه در ادارات و سازمان‌هاي بزرگ با آن رو به رو هستيم چاره‌اي انديشيد و بهترين راه حل ايجاد سازمان‌هاي مجازي است كه از مشكلات ياد شده مي‌كاهند و حتي به بهبود روند كاري نيز منجر مي‌شوند. براي كاهش بسياري از معضلات شهري از جمله ترافيك، آلودگي‌هاي زيست محيطي و هزينه‌هاي سنگين ناشي از ترددهاي غيرضروري شهروندان كشور در آينده‌ايي نه چندان دور بايد تمامي خدمات شهرداري از طريق شبكه اينترنت و پايگاه‌هاي الكترونيكي اين نهاد دريافت گردند، اين اقدام خود يكي از گام‌هايي است كه در مسير ايجاد دولت الكترونيك نيز مي‌تواند موثر باشد.
شهرداري الكترونيك سازماني مجازي است كه با بهره‌گيري از فناوري اطلاعات خدمات خود را در حوزه وظايف شهرداري بصورت سريع، قابل دسترسي و امن به شهروندان ارايه مي‌كند و خدمات آن به صورت 24 ساعته و فارغ از محدوديت‌هاي زمان و مكان در شهر واقع است.
نظر به اينكه در بررسي انجام شده تا كنون در اين زمينه تحقيقي صورت نپذيرفته، به منظور بررسي كارشناسانه موضوع ضرورت انجام اين تحقيق محسوس است.
1-5- اهداف اساسي از انجام تحقيق
چون در اين زمينه تا كنون هيچ گونه تحقيقي صورت نگرفته و اگر هم كارهايي انجام شده كارشناسي نبوده، لازم است براي جلوگيري از ضررهاي احتمالي، علل موفقيت و عدم موفقيت شهرداري در ارائه خدمات بصورت الکترونيکي، بطور كارشناسي مورد بررسي قرار گيرد و براي پيشرفت كاري موفق در ارائه خدمات الکترونيکي و پيش برد اهداف راهكارهاي جديدي ارائه شود.
1-6- قلمرو تحقيق
1-6-1- قلمرو موضوعي
تحقيق حاضر به بررسي ” دولت الکترونيک “، ” شهر الكترونيك ” و ” شهرداري الكترونيك ” مي پردازد.
1-6-2- قلمرو مكاني
قلمرو مکاني تحقيق شهرداري زاهدان مي باشد.
1-7- فرضيات / سوالات تحقيق
1) بسترهاي استقرار و توسعه شهرداري الکترونيک زاهدان در مقايسه با الگوي بهينه چيست؟
2) شاخصهاي هر کدام از بسترهاي شناسايي شده در راستاي توسعه شهرداري الکترونيک زاهدان در مقايسه با الگوي بهينه چه وضعيتي دارد؟
3) راهکارهاي کاهش شکاف ديجيتالي توسعه شهرداري زاهدان از لحاظ الکترونيکي با الگوي موفق کدامند؟
1-8- محدوديت هاي تحقيق
همواره پژوهشگران در تحقيقات خود با محدوديت هايي مواجه هستند که بخشي از آنها حتي در ابتداي کار نيز خود را نشان مي دهند. از عمده ترين ارکان تحقيق و پژوهش دسترسي به آمار و اطلاعات است. در اين زمينه مشکلاتي وجود دارد که موجب شده خدمات تحقيقاتي از قبيل دسترسي به کتب، مجلات، آمار، بانکهاي اطلاعاتي و… در کشور به راحتي ممکن نباشد. بخشي از اين مشکل ناشي از فقدان يا کمبود هر يک از خدمات تحقيقات فوق است و از سوي ديگر فرهنگ غلط، سبب خصوصي تلقي کردن اين موارد شده و در نتيجه افراد و موسسات بنوعي از انتقال يافته هاي خويش به ديگران خودداري مي کنند. از سوي ديگر متغيرهاي ناخواسته که ممکن است حاصل طرحها و روش هاي ويژه اي باشند که در تحقيق بکارگرفته مي شوند، غالبا به گونه هاي مختلف، اعتبار دروني و بيروني تحقيق را به مخاطره مي اندازند. بايد آگاه بود که در تحقيقات علوم رفتاري، کنترل يا حذف کامل اين نوع عوامل غير ممکن است. اما به هر حال سعي پژوهشگران بر آن است که اين عوامل را حد الامکان پيش بيني، شناسايي و تمام احتياط هاي لازم را به منظور کاهش آنها بکار برند. به هر حال محقق در اين تحقيق با محدوديت هاي زير روبرو بوده است: (ريمون کيوي لوک وان کامپنهود، 1373)
1- کمبود و يا فقدان منابع علمي قابل دسترس و استفاده: منابع علمي بسيار کم و محدودي (حداقل به صورت فارسي) در اين زمينه موجود است که به طور مستقيم به موضوع مورد مطالعه و تحقيق مربوط باشد.
2- کمبود کار مشابه در اين زمينه: با وجود تلاش بسيار محقق موفق به پيدا کردن پژوهشي که به طور مستقيم به اين موضوع پرداخته باشد، نشد.
3- فقدان بودجه لازم براي انجام و پيشبرد کار: هر کار تحقيقي در مراحل مختلف خود نيازمند صرف هزينه هاي مالي است که مسلما تحقيقات دانشجويي به دليل شرايط خاص محقق ازاين موضوع مستثني نيست.
1-9- تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصي (به صورت مفهومي و عملياتي)
تعاريف كاربردي (عملياتي) به تعاريفي اطلاق مي شوند كه از طريق آن، فعاليتهاي لازم و اساسي براي اندازه گيري يك متغير معين، مشخص مي شود. به عبارتي ديگر در يک تعريف كاربردي پژوهشگر مجموعه فعاليتهايي را كه براي اندازه گيري و يا دستكاري متغير انجام مي دهد، مشخص مي سازد.
متغيرهايي نظير تعهد و اخلاق حرفه اي که درنزد افراد مختلف داراي تعاريف متفاوت است مي بايستي با توجه به شيوه اي که مورد اندازه گيري قرار مي گيرند تعريف شوند. چنين تعريفي را عملياتي يا کاربردي مي نامند. بنابراين، تعاريف کاربردي به تعاريفي گفته مي شوند که ازطريق آن، فعاليت هاي لازم و اساسي براي اندازه گيري يک متغيرمعين مشخص مي شود. به عبارت ديگر، دريک تعريف کاربردي، پژوهشگر مجموعه فعاليتهايي را که براي اندازه گيري ويا دستکاري متغير انجام مي دهد، مشخص مي سازد. اگر چه تعريف عملياتي براي کليه ي متغيرهاي مورد پژوهش الزامي است، ولي انجام اين عمل براي متغيرها ومفاهيمي که تعريف يکساني از انها دردسترس نيست، داراي اهميت بيشتري است.
(کرلينجر) تعريف عملياتي را به دو دسته تقسيم مي کند:
(الف) سنجشي ، (ب) آزمايشي
تعريف عملياتي از نوع سنجشي به تعريفي اطلاق ميشود که از طريق آن شيوه ي اندازه گيري متغير معلوم و مشخص مي شود.
درتعريف عملياتي ازمايشي نحوه دستکاري متغيرها ويا شيوه ي دخل و تصرف در ان مشخص مي شود.
به طورکلي، تعريف عملياتي به تعريفي اطلاق مي شود که ازطريق آن به يک مفهوم يا سازه، با مشخص کردن عملياتي که براي اندازه گيري ان لازم است، معني داده مي شود. اين نوع تعريف درپژوهش ضروري است؛ زيرا داده ها بايد براساس رويدادهاي قابل مشاهده جمع اوري شوند.
از طرف ديگر، با کمک اين تعريف مي توان مفاهيم وسازه هاي مجرد را اندازه گيري کرد وپژوهشگربه کمک اين تعريف ازسطوح مختلف سازه ها ونظريه ها به سطوح مختلف مشاهده مي رسد.
کرلينجر معتقد است تعاريف کاربردي علي رغم اهميتي که دارند، موجب محدود ساختن معاني مفاهيم مي شوند. به اين معني که هيچ تعريفي را نمي توان يافت که تمام جنبه هاي متغيرمورد پژوهش را دربرگيرد. در متن زير متغير ها و تعاريف عملياتي تحقيق بيان شده است.
1-9-1- شهر الکترونيک
شهر الکترونيکي عبارت از شهري است که اداره امور شهروندان شامل خدمات و سرويس هاي دولتي و سازمان هاي بخش خصوصي به صورت برخط (online) و به صورت شبانه روزي و در هفت روز هفته باکيفيت و ضريب ايمني بالا و با بهره گيري از ابزار فناوري اطلاعات و ارتباطات (ICT) و کاربردهاي آن انجام مي شود. شهر الکترونيکي ما را از دنياي تک بعدي شهرهاي سنتي و امروزي خارج کرده و به دنياي جديدي راهنمايي خواهد کرد، دنيايي دوبعدي که دستاورد فناوري هاي نوين اطلاعات و ارتباطات مي باشد. در گذر اين زمان و در اين حرکت روبه جلوي فناوري ما در آينده اي نه چندان دور دنياي سه بعدي را شاهد خواهيم بود که حتي تصور آن در حال حاضر برايمان ناممکن است.فعاليت هاي شهر الکترونيکي بسياري از فعاليت هايي که در شهرهاي عادي انجام مي شود قابليت پياده سازي و اجرا در شهر الکترونيکي را دارد و به جرأت مي توان گفت که اين فعاليت ها در شهرهاي الکترونيکي بسيار راحت تر از نمونه هاي فيزيکي آن خواهد بود. اين مجموعه از فعاليت ها را مي توان به گروه هاي زير تقسيم کرد: (Antti, 2005)
?) فعاليت هاي اداري: مانند ثبت اسناد و املاک، درخواست گذرنامه و غيره
?) فعاليت هاي بانکي: پرداخت قبوض، برداشت پول از حساب، انتقال پول، اعلام وصول و برگشت چک
?) فعاليت هاي تجاري: خريد و فروش کالا، موسيقي، فيلم، خريد بليت هتل ها و هواپيماها
?) فعاليت هاي تفريحي: بازي هاي رايانه اي، بازديد از موزه ها و پارک ها، انجام مسافرت هاي مجازي
?) فعاليت هاي علمي: انجام تحقيقات علمي، جست و جوي مقالات علمي، استفاده از منابع کتابخانه ها، انتشار و چاپ کتاب هاي الکترونيکي
?) دريافت اطلاعات: شامل اخبار، روزنامه ها، نشريات، ترافيک شهري، ساعات ورود و خروج قطارها بدون خارج شدن از منزل و يا محل کار
?) فعاليت هاي آموزشي: ثبت نام و رفتن به کلاس هاي مجازي و امتحانات مجازي- کسب مدارک معتبر بين المللي
?) فعاليت هاي گردشگري: رزرو بليت و هتل- رزرو اتومبيل در مقصد، انتخاب بهترين شهرها و مکان هاي تاريخي و مسافرتي براي گردشگري
?) فعاليت هاي درماني: مراجعه به پزشک و دريافت دستورالعمل هاي درماني و پزشکي، مشاوره با پزشک خانوادگي بدون نياز به حضور فيزيکي درمطب
??) فعاليت هاي تصميم گيري: انتخاب بهترين مکان براي مسافرت با توجه به وضعيت رزرو هتل ها و قطارها، انتخاب بهترين مسير براي رفتن به نقطه اي ديگر از شهر. (انعام زاده، 1385)
1-9-2- دولت الکترونيک
دولت الکترونيک يا دولت ديجيتالي، به استفاده دولت از فن‌آوري اطلاعات براي جابجايي اطلاعات بين مردم، سازمان‌ها، بازار و ارکان ديگر دولتي گفته مي‌شود. دولت الکترونيک ممکن است توسط قوه مقننه، قوه قضائيه يا قوه مجريه به کار برده شود تا بهره وري داخلي را بهبود بخشد، خدمات عمومي را ارائه دهد يا روندهاي دولتي مردم گرا را براي مردم فراهم کند. (جلالي، 1382)
1-10- مراحل انجام تحقيق
در اين تحقيق نخست در فصل اول کليات تحقيق ارائه شده است و در فصل دوم ادبيات نظري تحقيق ارائه مي شود و در فصل سوم روش شناسي تحقيق و در فصل چهارم تجزيه و تحليل داده ها بيان مي شود و نهايتا در فصل پنجم نتيجه گيري و پيشنهادات ارائه خواهد شد. (ريمون کيوي لوک وان کامپنهود، 1373)
فصل دوم
ادبيات نظري و پيشينه تحقيق
بخش اول: مباني نظري شهرداري الکترونيک
2-1- مقدمه
امروزه با ورود به هزاره سوم و شروع عصر مجازي و با قدم نهادن به حيطه نانو تكنولوژي و ظهور فناوري اطلاعات و ارتباطات، جوامع دچار تغييرات بنيادين و اساسي شده‌اند. ايجاد شهر الكترونيك و قدم گذاشتن در مرحله فناوري اطلاعات نيز يك فرصت انكار ناپذير است. شهر الكترونيك، دسترسي الكترونيكي شهروندان به شهرداري، ادارات دولتي، بنگاه‌هاي اقتصادي و كليه خدمات شهري به صورت شبانه روزي را فراهم مي‌كند. اين شهر عاملي در جهت ايجاد سازمان‌هاي شيشه‌اي است به طوري كه تمام كاركردها و هدف‌هاي سازمان به طور شفاف قابل ملاحظه باشد، اين شهر از بستر پيشرفته اطلاعات مخابراتي برخوردار است به صورتي كه مي‌توان از طريق كامپيوتر با خانه‌ها، مدارس، ادارات، دوستان و غيره ارتباط برقرار كرد.
از طرف ديگر در حالتي خاص تر مفهوم شهرداري الكترونيك به ميزان زيادي با مفهوم شهرالكترونيك عجين است. شهرداري سازماني است که وظيفه ساماندهي و رسيدگي به امور شهر را به عهده دارد. اين امور شامل کليه امور مربوط به ساخت و ساز? حمل و نقل و ترافيک? نظافت? فضاي سبز و… مي شود. در واقع شهرداري مجموعه اي از ساز و کارهاي مرتبط و درگير با شهر و شهرنشيني است که هدف از اين ساز و کارها تامين و رفع نيازهاي مادي و معنوي شهروندان است. شهرداري ها يكي از مهمترين اركان نهادهاي دولتي هستند كه به نوعي بيشترين ارتباط مردم در زمينه‌هاي امورات دولتي با اين سازمان است، از اين لحاظ پل ارتباطي خوب بين شهروندان و ارگان دولتي است و امكان مشاركت مردم را در فرآيندهاي مديريت شهري فراهم مي‌سازد. شهرداري الكترونيك امكان دسترسي شهروندان به پايگاههاي داده خدمات شهرداري، به صورت 24 ساعته و 7 روز هفته را فراهم مي‌آورد. شهرداري الكترونيك با بهره‌گيري از فناوري اطلاعات، با تغيير در معماري ساختار خود و با ساده سازي رويه‌ها و قوانين و مهندسي مجدد فعاليت‌ها و شفافيت رويه‌ها و ارتباط موثر با شهروندان، خدمات خود را در حوزه وظايف شهرداري به صورت قابل دسترس و امن به شهروندان ارايه مي‌كند. از اين طريق نه تنها مديريت دولتي به شكل مناسبت‌تري اعمال مي‌شود بلكه فاصله بين دولت و شهروند كم شده رضايت‌مندي شهروندان از خدمات دولتي متمركز افزايش يافته و مفهومي چون شهر الكترونيكي در جامعه نقش مي‌گيرد. از آنجايي كه شهرداري‌ها قسمت عمده‌اي از فعاليت سازمان‌ها را در شهر‌ها عهده‌دار و در هر نوع برنامه‌ريزي و تصميم‌گيري مديريت شهري، سهم عمده‌اي را دارا هستند، مي‌توانند كانون راه رسيدن به شهر الكترونيكي باشند.
شهرداري مناسب ترين مجموعه اي است که از آن مي توان به منظور برنامه ريزي براي بهره برداري جامع از فناوري اطلاعات استفاده کرد. در حال حاضر توسعه شهرداري ها به پارامترهاي ديگر نيز وابسته شده كه يكي از آنها شبكه جهاني) اينترنت( مي باشد. شهرداري ها به طور كلي مراكز جغرافيايي تجمع انسان ها و فعاليت ها و خدماتي است كه توسط آنها انجام مي شود. به همين دليل است كه نحوه آرايش عناصر شهرداري و شكل امروزي شهرنشيني براي مردم بسيار آشنا است.به گونه اي که تا دو دهه ديگر بدون ترديد با توسعه و به کارگيري کاربردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات بخصوص در حوزه شهرداري، شکل و محتواي روابط فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي در شهرها، کشورها و در سطح جهان تغيير اساسي خواهد کرد.
عصر مجازي نهايت توسعه اصول و کاربردهاي فناوري اطلاعات در فضاي سه بعدي است که به انسان فرصت مي دهد تا بدون حضور فيزيکي و به صورت مجازي، بسياري از امور زندگي خود را در هر نقطه دلخواه و مورد نظر انجام دهد. به طور يقين گسترش عصر اطلاعات و سمت گيري به سوي جامعه اطلاعاتي که امروزه با توسعه سريع و خيره کننده فناوري هاي پيشرفته همراه شده است جهان را به سوي چهارمين موج تغيير يعني عصر مجازي رهنمون مي کند.
در اين فصل تلاش شده است تا با جستاري بر ادبيات شهرداري الکترونيک، ضمن تشريح مفهوم، جزئيات و مدل هاي موجود، مؤلفهها و شاخصهاي ضروري آن شناسايي و در راستاي موضوع تحقيق (مطالعه بسترهاي استقرار و توسعه شهرداري الکترونيک در شهر زاهدان با رويکرد الگوبرداري)، مورد استفاده قرار گيرد.
2-2- تبيين و بسط مفهوم شهرداري الکترونيک
گستردگي و پيچيدگي مسائل شهري و رشد و توسعه روزافزون شهرها، مديريّت امور شهر را به وظيفهاي دشوار تبديل نمودهاست. علاوه بر موضوعاتي همچون محيط زيست، حمل و نقل، ايمني و برنامه ريزي شهري، يکي از عوامل مهمي که تأثير فزاينده و تعيين کنندهاي بر عوامل سازنده شهري دارد، مديريّت شهري است. اگر شهر همچون سازماني در نظر گرفته شود، لازم است که در رأس آن عنصري براي برنامهريزي آينده و اداره امور کنوني قرار گيرد. اين عنصر را ميتوان مديريّت شهر ناميد. مسائل بسياري در شهرها وجود دارد که براي حلّ آنها و پاسخ به درخواستهاي موجود در عرصههاي زندگي جمعي، وجود مديريّت شهري را ضروري مينمايد. اين موضوع به خصوص در مسائل خدماتي و عمراني عمومي جنبه ويژه پيدا ميکند. لذا اموري مانند تأمين بهداشت و نظافت محيط شهر، ايجاد و حفظ فضاي سبز، تأمين ايمني شهر و شهروندان، نيازمند وجود سازماني با تشکيلات مشخّص است تا مديريّت شهر به نحو مطلوب صورت گيرد. بدينسان مديريّت شهري به معناي سازماندهي عوامل و منابع براي پاسخگوئي به نيازهاي ساکنان شهر است و شامل کارکردهاي برنامهريزي، اجرا، نظارت، کنترل و هدايت است که براي اعمال قدرت بايد برآمده از اراده شهروندان و قراردادهاي اجتماعي باشد.
عليرغم ماهيّت مشابه مفهوم مديريّت شهري با مفهوم شهرداري به عنوان سازمان مديريّت شهري، ناگزير ميسازد تا به مفهوم شهرداري نيز پرداخته شود. عنصر سازماني در نظام اداره امور شهرهاي کشور، سازماني عمومي غيردولتي با نام شهرداري است. در يک تعريف ميتوان گفت “شهرداري سازماني است که سکنه يک شهر با استفاده از حقوق طبيعي خود و اختياري که قانون به آنها اعطا نموده است، به منظور ايجاد و اداره نمودن تأسيسات عمومي، وضع و اجراي نظامات شهري و تأمين نيازمنديهاي مشترک محلي بهوجود ميآورند و به آن اختيار و نمايندگي ميدهند تا هزينه خدماتي را که بر عهده آن واگذار گرديده است با روشي منطقي و عادلانه بين سکنه شهر و استفادهکنندگان توزيع و سرشکن نموده، از آنها وصول کند “.
برابر ماده 5 قانون محاسبات عمومي کشور نيز “شهرداري سازماني است عمومي و غيردولتي که داراي شخصيّت و استقلال حقوقي بوده و تحت نظارت شوراي شهر که منتخب مردم است و نظارت دولت از طريق وزارت کشور براي انجام وظايفي که در قانون شهرداريها آمده است، تأسيس شده است. ” با توجه به تعاريف ذکر شده ميتوان گفت تعريف مديريّت شهري (با توجّه به ديدگاهي که آن را مساوي با شهرداري ميگيرد) عبارت است از اداره سازماني غيردولتي که براي برآورده کردن نيازهاي مشترک شهروندان در سطح شهر از طرف آنها و مطابق با قانون تأسيس ميگردد و در محدوده فعاليّت خود استقلال سازماني دارد. (حسيني، 1382)
در شهرداري هاي سنتي بخش عمده اي از وقت شهروندان صرف انجام فعاليت هاي تکراري و غير مفيد مي شود. انتظار در صف ها، پيمودن مسافت هاي طولاني براي دريافت خدمات، معطل شدن در ترافيک هاي سنگين تنها بخشي از اتلاف وقت در اين گونه شهرداري ها است در حالي که در شهرداري الکترونيکي به جاي اينکه امور اداري به وسيله شخص چه حضوري و چه از طريق تلفن، در ساعات اداري انجام شود با استفاده از شبکه هاي رايانه اي،ارائه خدمات و دستيابي به اطلاعات به صورت شبانه روزي و در کل ايام هفته امکان پذير است.
بطورکلي دولت الکترونيک، شهر الكترونيك و شهرداري الكترونيكاز جمله مفاهيمي هستند كه در سال‌هاي اخير مورد توجه عمومي قرار گرفته است. اين 3 مفهوم رابطه تنگاتنگي با يکديگر و با مفهوم شهروند الکترونيک دارند (به شکل 2-1 توجه شود). چرا که شهرداري ها يكي از مهمترين اركان نهادهاي دولتي هستند كه به نوعي بيشترين ارتباط مردم در زمينه‌هاي امورات دولتي با اين سازمان است، از اين لحاظ پل ارتباطي خوب بين شهروندان و ارگان دولتي است و امكان مشاركت مردم را در فرآيندهاي مديريت شهري فراهم مي‌سازد. شهرداري الكترونيكي يكي از پايه‌هاي اصلي شهر الكترونيك است و بررسي توسعه الكترونيكي شهرداري ها، توان ارزيابي آن شهرداري را براي خدمات رساني بر خط و تمام 7 روز هفته نمايان مي‌كند براي نيل به اين اهداف پارامترهايي از قبيل كانالهاي ارتباطي مردم، اهم نيازهاي اطلاعاتي مردم در گروه‌هاي مختلف مدنظر است.
شکل 2-1: رابطه بين مولفه هاي شهر الکترونيک ( کارگر راضي، 1386)
2-3- کارکردهاي فناوري اطّلاعات در شهرداري الکترونيکي
بطور خلاصه و موجز برخي از مهمترين کارکردهاي فناوري اطلاعات در شهرداري الکترونيک به شرح زير است: (Coucleis,2001)
الف) هوشمندسازي کنترل حمل و نقل و ترافيک: از اين طريق ميتوان اخبار و اطّلاعات جاّدهاي، وضعيّت عبور و مرور، طرح و پروژههاي عمران جادّهاي، شمار خودروهاي در حال تردد در آزادراهها و شبکههاي جادّهاي را به منظور افزايش ظرفيّت جادّهها، به طور لحظهاي منتشر نمود. مديريّت نظام ترافيکي با بهرهگيري از سيستم رايانهاي (به عنوان مثال با استفاده از دوربينهاي خودکار) ميزان و حجم ترافيک جادّهها و بر روي پلها را مورد برّرسي قرار ميدهد. اطّلاعات به وسيله اپراتورهاي ويژه ترافيک و با استفاده از سيستم گردآوري اطّلاعات، پردازش و توزيع ميشوند. رسانهاي گروهي نيز از جمله راديو به سيستم رايانهاي متّصل ميشوند تا امکان گزارش وضعيت ترافيک جادّهاي فراهم گردد. اطّلاعات و تصاويري که در باره جريان ترافيک، آمار تصادف، ساخت و سازهاي جادّهاي و…. از طريق دوربينها بدست ميآيد بر روي وبسايت نيز منتشر ميشود و مسافران امکان دستيابي به آن را خواهند داشت.
ب) بازخوردسنجي لحظهاي: با استفاده از پرسشنامههاي الکترونيک انجام ميشود. اين پرسشنامه، نوعي چکليست از تصميمهاي برنامهريزي شده در قالب فرم نظرسنجي است. متصدّيان مربوط در سايت شهرداري، از بازديدکنندگان درخواست ميکنند تا ضمن ارائه برخي از اطّلاعات شخصي (مانند سن، محل سکونت و… ) به سوالات پاسخ دهند.
ج) ديدار و گردهماييهاي مجازي با مديران شهرداري: سامانه الکترونيکي ارتباطات مردمي، ايده “سازمان شفّاف و پاسخگو” را دنبال ميکند. در صورتي که يک خط ارتباطي متقابل ميان مردم و سازمان ايجاد شود ميتوان آراء نظرها و افکار مردم رابيواسطه و مستمرّ دريافت کرد. در اين صورت، مديران ميتوانند از تغييرات محيطي آگاه شده و متناسب با تحوّلات، فعاليّتهاي لازم را پيشبيني کنند. دسترسي برابر، سريع و آسان به مديران سطوح مختلف در سازمان، زمينهساز مشارکت واقعي مردم خواهد بود. اين سامانه، ارتباط بين مردم و سازمان را آسان نموده و حرکت آزاد اطّلاعات بين مردم و نهادهاي اجتماعي را ميّسر ميسازد. همچنين، باعث مشارکت بيشتر مردم در تصميمسازي ميشود.
د) کنترل سازههاي شهرداري: سيستمهاي هوشمند کنترل سازههاي شهري، سطح ايمني بنا (از نظر نوع و استحکام مصالح) و مقاومت سازهها در برابر شرايط محيطي و فجايع طبيعي را برّرسي کرده و اطّلاعات مورد نياز را در مورد تناسب بنا با فضا عرضه ميکنند.
ذ) افزايش مشارکت پذيري: شهرداري الکترونيک، مشارکت شهروندان خود را در سطوح مختلف (مشارکت در تعيين نيازها و اولويّتها، شناسائي ظرفيّتها و اجراي برنامهها و نظارت بر عملکرد مديران شهرداري) افزايش ميدهد.
م) ارائه نظام خدماتي مطلوب: توسعه فناوري در سازمان منشأ تحول و اثر در نظام خدمات شهرداري خواهد بود. اطّلاعرساني سريع و دقيق، سهولت در گردش امور، تسريع کار مراجعين، پايبندي به قوانين، مقررات و رفتار مناسب با مراجعين، برخي از ويژگيهاي يک نظام خدماتي مطلوب محسوب ميشود که همراه با جريان حرکت به سوي شهرداري الکترونيکي توسعه پيدا ميکنند.
و) تکريم شهروندان: عوامل مؤثّر در رضايتمندي مراجعهکنندگان به سازمان عباتند از:
* مهارتهاي انساني
* روشهاي انجام کار
* ارائه خدمات مطلوب مبتني بر نياز مراجعه کننده
نقش فناوري در تکريم مراجعهکنندگان به شهرداري به دليل تأثير آن در ارتقاء مهارتهاي انساني، اصلاح روشهاي انجام کار و ارائه خدمات مبتني بر نياز است.
ه) سيستمهاي رديابي: استفاده از سيستمهاي رديابي الکترونيکي در خدمات شهري منجر به افزايش سطح کيفيّت خدمات، افزايش سرعت در تصميمگيري و ارائه خدمات، کاهش هزينهها، جلوگيري از سوء استفادههاي احتمالي، هدايت و کنترل بهينه ناوگان در زمان بحران و افزايش دقّت و سرعت در تحليلها خواهد شد.
ي) نظارت همگاني بر شهرداري: هر سازماني با توجه به مخاطبان خود در جامعه و تعاملاتي که دارد جايگاه ويژهاي را براي نظارت مردم بر عملکرد سازمان در نظر ميگيرد. هدايت و تنوير افکار عمومي از عملکرد سازمان، با تقويّت مباني نظارت همگاني سازمان و بهرهگيري از مباني نظري و سيستمي تأثيرگذار ميّسر خواهد شد. يکي از روشهاي مدرن نظارت بر عملکرد سازمان، نظارت بر مبناي فن و تکنولوژي است. در اين روش، نظارت به صورت غير محسوس صورت خواهد گرفت و کنترل بيشتر در عرصه نظام و از طريق نرمافزارهاي مدرن انجام ميگيرد. مهمّترين اثرات نظارت همگاني در شهرداري الکترونيک عبارتند از:
ايجاد فرصت برابر براي شهروندان در دسترسي به مديران شهرداري و تحققّ رويکرد عدالت محوري
استقرار نظام نظارت دقيق و مستقيم شهروندان بر مديران شهرداري
تشخيص تهديدها و فرصتهاي پيرامون مديران شهرداري
فراهم شدن امکان رسيدگي دقيقتر به نظرات و خواستههاي مردم در رابطه با خدمات اداري
پاسخگوئي بهتر به توقّعات و انتظارات مردم
اطّلاعرساني دو سويه به شهروندان و مديران
2-4- ويژگي هاي يک شهرداري الکترونيکي کارآمد
يک شهرداري الکترونيکي خوب آن است که بتواند به آساني در دسترس همگان قرار گرفته و با روشي ساده ارائه خدمت کند. حذف پرونده هاي کاغذي و تبديل آن به اطلاعات ديجيتالي.حذف بخش هاي مربوط به پاسخگويي تلفني در سازمان.توجه به ارتباطات الکترونيک و لزوم به کارگيري آن در بخش هاي پاسخگويي.ايجاد محلي براي تبادل نظرات شهروندان درباره عملکرد شهردار و سازمان شهرداري. پرداخت عوارض هاي مربوط به نوسازي و… از طريق اينترنت.حذف روند هاي مربوط به پرونده هاي شهرداري و کاهش افزايش رفت وآمد فيزيکي به سازمان. اطلاع رساني روزبه روز فعاليت هاي شهرسازي وامور مربوط به شهر از ديگر ويژگيهاي يک شهرداري الکترونيکي کارآمد مي باشد.بعضي از مشخصه هاي يک شهرداري الکترونيکي خوب مي تواند به شرح ذيل باشد: (ناصري، 1387)
الف) استفاده آسان کاربران:
يک شهرداري الکترونيکي خوب بايد بتواند با به کارگيري ابزار مناسب سخت افزاري، نرم افزاري و ارتباطي خوب به آساني ارتباط مردم را با خدمات شهرداري برقرار کند.
ب) در دسترس همگان باشد: خدمات شهرداري الکترونيکي بايد از طريق سايت در منزل، محل کار، کارخانه، کتابخانه، کيوسک و خلاصه از هر محل ديگر و هر زمان دلخواه در دسترس همه افراد جامعه با هر درآمدي باشد.
ج) حريم خصوصي و امن: بايد استانداردها در آن به گونه اي پيش بيني شود که حريم خصوصي و امنيت مردم شهر و کاربران تضمين شده باشد.
د) نوآور و با خروجي ملموس: بايد از جديدترين و پيشرفته ترين فناوري ها استفاده کند و مرتب به روز شود تا سرعت و پاسخ سيستم همواره رو به افزايش بوده و خروجي آن براي مردم قابل لمس باشد. اين وضعيت با سرعت دسترسي به اطلاعات بستگي مستقيم دارد، بنابراين بايد پهناي باند دسترسي به شبکه هم در سايت اصلي و هم دسترسي شهروندان زياد و قابل قبول باشد.
ذ) تعاملي باشد: بايد انديشه عموم مردم در آن اثر داشته باشد تا بخش هاي خصوصي، سازمان هاي غيرانتفاعي و محققين و حتي مردم عادي بتوانند با شهردار و مسوولان شهري به صورت دوطرفه در جهت بالا بردن کيفيت خدمات شهرداري هم انديشي کنند.
م) بايد کم هزينه باشد: سيستم هاي خدماتي الکترونيکي و برخط در يک شهرداري الکترونيکي بايد به گونه اي طراحي شوند که مردم پول زيادي بابت دريافت خدمات ندهند و شهرداري هم از پس هزينه هاي سخت افزاري و نرم افزاري براي توسعه خدمات الکترونيکي برآيد.
ي) انتقال فناوري با دقت انجام شود: در مواقعي که تغيير فناوري تاثير جدي در سيستم مي گذارد انتقال سيستم هاي شهرداري از وضع قديم به جديد بايد به دقت انجام شود تا کاربر هنگام مواجهه با فناوري جديد دچار مشکل نشود.
2-5- زير ساخت‌هاي لازم براي توسعه شهرداري الکترونيک
1 – زيرساخت‌هاي مخابراتي: شامل شبکه فيبر نوري و کارسازهاي مورد نياز و شبکه‌هاي اينترنت و اکسترانت، و در اختيار قرار دادن اينترنت پرسرعت براي شهروندان، بنگاه‌ها و ادارات شهرداري، که در کل بر عهده وزارت فناوري اطلاعات و ارتباطات مي‌باشد.
2 – زيرساخت‌هاي حقوقي: شامل سياست گذاري‌هاي کلان حکومت و ميزان اهميت موضوع براي حکومت مي‌باشد و نيز مجموعه قوانين در ارتباط با اجراي شهرداري الکترونيک، استفاده از آن، ايجاد بستر حقوقي و ساير موارد.
3 – زيرساخت‌هاي فرهنگي: شامل تربيت نيروي متخصص، آموزش پرسنل شهرداري که درگير اجراي پروژه شهرداري الکترونيک مي‌شوند، آموزش شهروندان و استفاده کنندگان خدمات شهرداري الکترونيک و تبليغات و فرهنگ سازي و ساير موارد رواني و انگيزشي.
4 – زيرساخت‌هاي نرم افزاري: شامل مهندسي مجدد فرآيندها، تشخيص و توسعه خدمات الکترونيکي، يکپارچگي سيستم اطلاعاتي و نرم افزارهاي کاربردي



قیمت: تومان

Author: 92

دیدگاهتان را بنویسید