b (1092)

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد کرمانشاه
موضوع: بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت ونقش آن دريادگيري
مهارت هاي ارتباطي از ديدگاه دانشجويان
استاد راهنما: دکتر فرامرز ملکيان
استاد مشاور: دکتر مريم اسلام پناه
نگارش: آزاده باواخاني
سال تحصيلي : 88- 1387
بسم الله الرحمن الرحيم
تشکر و قدرداني
از استادارجمندو بزرگوارم جناب آقاي دکتر فرامرز ملکيان به خاطر نظرات ارزنده و لطف بي پايانشان
از استاد ارجمند خانم دکتر مريم اسلام پناه به خاطر نظرات ارزنده و کمک هاي بيدريغشان
از کليه دانشجوياني که مرا در انجام اين پژوهش ياري نمودند
و از کليه عزيزاني که در راه تهيه و نگارش اين پژوهش مرا ياري نمودند.
تقديم به :
ماه همسرم
مهر مادرم
يگانه فرزندم برديا
پيشگفتار
اينترنت در عصر اطلاعات به عنوان مهمترين پديده ارتباطي قرن حاضر و به عنوان يکي از کاراترين ابزارهاي ارتباطي مورد استفاده مردم جهان به خصوص قشر دانشجو قرار گرفته است. با ظهور اينترنت در امر آموزش و پيدايش موقعيت هاي نوين ارتباطي ،ترديدي نمي ماند که نظام هاي آموزشي، شاهد دگرگوني هاي عظيمي در امر يادگيري مهارت هاي ارتباطي باشند. اينترنت در چنين عصري امکان ايجاد تعامل با ثبات و دوطرفه را بين فراگيران ايجاد کرده و امکان استفاده از منابع و يادگيري انواع مهارت هاي ارتباطي را هموار مي سازد. با توجه به اهميت موضوع تحقيق حاضر به بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت در يادگيري مهارت ارتباطي از ديدگاه دانشجويان مي پردازد. فصل اول کليات پژوهش است که شامل: مقدمه، بيان مسئله، ضرورت تحقيق، اهداف ، فرضيه ها و سوالات تحقيق و تعاريف نظري و عملياتي است. فصل دوم ادبيات پژوهش است که شامل: تعاريف ارتباط و انواع آن، مهارت ارتباطي و انواع آن، نقش اينترنت در يادگيري مهارت هاي ارتباطي و … است. و سپس پژوهش هاي انجام شده در داخل و خارج از کشور بررسي مي شود.فصل سوم روش شناسي است که شامل: روش تحقيق، جامعه، نمونه آماري، روايي و اعتبار، ابزارهاي جمع آوري اطلاعات، متغيرها و روش هاي آماري است. فصل چهارم تجزيه و تحليل داده ها است که داده هاي بدست آمده با استفاده از آزمون خي دو مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرند. فصل پنجم نتيجه گيري و بحث است که شامل: جمع بندي يافته هاي پژوهش و تفسير آنهاست در پايان پيشنهادات کاربردي و پژوهشي ارائه خواهد شد.
از آنجا که اين پژوهش عاري از نقص نمي باشد از کليه صاحب نظران و کارشناسان مهارت هاي ارتباطي خواستارم که با رهنمودها و پيشنهادات خود را جهت بهبود و اصلاح اين پژوهش و پژوهش هاي بعدي مشوق نگارنده باشند.
آزاده باواخاني
بهار1388
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: کليات پژوهش
مقدمه1
بيان مسئله3
ضرورت تحقيق5
اهداف تحقيق6
فرضيه هاي تحقيق6
سوالات تحقيق7
تعاريف نظري8
تعاريف عملياتي9
فصل دوم: ادبيات پژوهش
مقدمه فصل دوم11
ارتباط12
اجزاي فرايند ارتباط13
ارتباط به عنوان رفتارهاي آموختني14
چه عواملي رفتار ارتباطي ما را نقش مي دهند؟15
مهارت ارتباطي16
ويژگي ارتباطات کلامي وغيرکلامي17
مولفه هاي کلامي وغيرکلامي18
ممولفه پيام هاي غير کلامي از ديدگاه ريچموند 19
انواع مهارت کلامي از ديدگاه برلو21
مهارت ارتباط کلامي از ديدگاه بولتون25
مهارت ارتباط غير کلامي27
مهارت ارتباطي گوش دادن موثر28
مهارت زبان احساسات33
فناوري اطلاعات و ارتباطات35
زمان استفاده از اينترنت40
مزاياي استفاده از اينترنت در يادگيري مهارت ارتباطي45
موانع ارتباطي46
تمدن اطلاعاتي و نقش آن بر مهارت هاي ارتباطي47
ارتباط انساني در عصر ديجيتالي48
سابقه تحقيق 49
نتيجه گيري فصل دوم 52
فصل سوم: روش شناسي
مقدمه فصل سوم54
روش تحقيق 55
روش نمونه گيري و حجم نمونه56
ابزار جمع آوري اطلاعات و چگونگي تهيه آن57
روايي و اعتبار ابزار اندازه گيري60
روش آماري تجزيه و تحليل اطلاعات 62
فصل چهارم ارائه و تجزيه و تحليل داده ها
مقدمه فصل چهارم64
بخش آمار توصيفي65
بخش آمار استنباطي 74
تجزيه و تحليل فرضيه اول پژوهش76
تجزيه و تحليل فرضيه دوم پژوهش77
تجزيه و تحليل فرضيه سوم پژوهش78
تجزيه و تحليل فرضيه چهارم پژوهش79
تجزيه و تحليل فرضيه پنجم پژوهش80
تجزيه و تحليل فرضيه ششم پژوهش81
تجزيه و تحليل فرضيه هفتم پژوهش82
نتيجه گيري فصل چهارم95
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
مقدمه فصل پنجم97
خلاصه تحقيق98
جمع بندي يافته هاي پژوهش99
تفسير يافته هاي پژوهش103
مقايسه نتايج پژوهش حاضر با پژوهش هاي پيشين106
پژوهش هاي انجام شده در داخل کشور106
پژوهش هاي انجام شده در خارج کشور107
محدوديت هاي تحقيق108
پيشنهاد هاي کاربردي109
پيشنهادهاي پژوهشي114
منابع و ماخذ116
ضمائم
نمونه پرسشنامه
خروجي SPSS
چکيده انگليسي
عنوان انگليسي
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-2: ويژگي زبان احساسات از ديدگاه لن اسپري34
جدول 2-2: رابطه فناوري اطلاعات و ارتباطات با مهارت ارتباطي44
جدول 4-1-1: جدول توزيع فراواني و درصد جنسيت دانشجويان65
جدول 4-1-2: جدول توزيع فراواني و درصد رشته تحصيلي دانشجويان بر حسب جنسيت66
جدول 4-1-3: جدول توزيع فراواني و درصدميزان استفاده از اينترنت توسط دانشجويان بر حسب جنسيت آنها68
جدول 4-1-4: جدول توزيع فراواني و درصد نوع استفاده از اينترنت70
جدول 4-1-5: جدول توزيع فراواني و درصد پاسخ به سوالات پرسشنامه71
جدول 4-1-6: جدول آمار توصيفي کل سوالات73
جدول 4-2-1: جدول ضريب همبستگي اسپيرمن76
جدول 4-2-2: جدول ضريب همبستگي اسپيرمن77
جدول 4-2-3: جدول ضريب همبستگي اسپيرمن78
جدول 4-2-4: جدول ضريب همبستگي اسپيرمن79
جدول 4-2-5: جدول ضريب همبستگي اسپيرمن 80
جدول 4-2-6: جدول ضريب همبستگي اسپيرمن81
جدول 4-2-7-1: جدول فراواني مشاهده شده و فراواني قابل انتظار82
جدول 4-2-7-2: جدول آزمون خي دو82
جدول 4-2-8-1: جدول فراواني مشاهده شده و فراواني قابل انتظار83
جدول 4-2-8-2: جدول آزمون خي دو84
جدول 4-2-9-1: جدول فراواني مشاهده شده و فراواني قابل انتظار85
جدول 4-2-9-2: جدول آزمون خي دو86
جدول 4-2-10-1: جدول فراواني مشاهده شده و فراواني قابل انتظار87
جدول 4-2-10-2: جدول آزمون خي دو88
جدول 4-2-11-1: جدول فراواني مشاهده شده و فراواني قابل انتظار89
جدول 4-2-11-2: جدول آزمون خي دو90
جدول 4-2-12-1: جدول فراواني مشاهده شده و فراواني قابل انتظار91
جدول 4-2-12-2: جدول آزمون خي دو92
جدول 4-2-13-1: جدول فراواني مشاهده شده و فراواني قابل انتظار93
جدول 4-2-13-2: جدول آزمون خي دو94
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار 4-1-1: نمودار دايره اي جنسيت دانشجويان65
نمودار 4-1-2: نمودار توزيع فراواني رشته تحصيلي دانشجويان برحسب جنسيت آنها67
نمودار 4-1-3: نمودار توزيع فراواني ميزان استفاده از اينترنت در هفته توسط دانشجويان بر حسب جنسيت آنها69

فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 1-2: مدل ارتباط از ديدگاه مارک نب15
چکيده
با ظهور فناوري جديد خصوصاً اينترنت ترديدي باقي نمانده است که دنيا شاهد تحولي گسترده در آموزش خواهد بود . اينترنت در عصر اطلاعات به عنوان يکي از گسترده ترين و بهترين وسايل ارتباطي در سطح جهان مطرح است که عرصه نظام آموزش عالي را متحول ساخته است. ظهور اين پديده دورنماي روشني را براي ايجاد ارتباطات جهاني بين دانشجويان و دانشگاه ها نويد مي دهد.روند گسترش فناوري و نقش آن در همه جنبه هاي زندگي ضرورت استفاده از فناوري را به منظور بهبود فعاليت يادگيري و کسب مهارت هاي ارتباطي امري اجتناب ناپذير مي کند ،زيرا در هزاره سوم ميلادي که هزاره تبادل اطلاعات است، داشتن مهارت هاي زندگي به خصوص مهارت هاي ارتباطي براي همه افراد به خصوص قشر دانشجو امري ضروري است .با توجه به اهميت موضوع،تحقيق حاضر با هدف بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت هاي ارتباطي، ديدگاه دانشجويان را در اين زمينه مورد بررسي قرار مي دهد. جامعه مورد نظر در اين پژوهش کليه دانشجويان مقطع کارشناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرمانشاه در نيم سال اول سال 1388است که از سايت اينترنت استفاده مي کنند. حجم جامعه 450نفر است که به روش تصادفي ساده 207 نفر از اين دانشجويان گزينش شدند.پرسشنامه اي به صورت محقق ساخته در 28 گويه با دو مولفه ارتباط کلامي و غير کلامي در 5طيف ،در مقياس ليکرت تدوين شده است. اعتبار پرسشنامه از طريق آلفاي کرونباخ با 92/0تعيين گرديد.روشهاي پژوهشي در اين تحقيق ،آمار توصيفي و استنباطي( آزمون ضريب همبستگي اسپيرمن وآزمون خي دو)مي باشند که با اشتفاده از نرم افزارspss محاسبه گرديده است.براي پاسخگويي به فرضيه هاي اول تا ششم پژوهش به منظور بررسي رابطه سطح استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت هاي ارتباطي ،از آزمون ضريب همبستگي اسپيرمن و براي بررسي رابطه نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت هاي ارتباطي در فرضيه هاي اول تا ششم پژوهش وهمچنين بررسي رابطه بين جنسيت و ميزان يادگيري مهارت هاي ارتباطي از آزمون خي دو استفاده گرديد.از تجزيه وتحليل داده ها، مشخص گرديد؛ بين سطح استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت رمزگذاري با 252 هزارم و يادگيري مهارت ابرازوجود با 200 هزارم ويادگيري مهارت گوش دادن با 198 هزارم و يادگيري مهارت تعقل با 182 هزارم و يادگيري مهارت رمزخواني با 170 هزارم رابطه معني دار از نوع مثبت و کامل وجود دارد و فرض H0 رد و فرض H1پذيرفته شد.همچنين مشخص گرديد؛ بين ميزان استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت زبان احساسات با 41 هزارم ،جنسيت و ميزان يادگيري مهارت هاي ارتباطي با خي دو 029/6 رابطه معني دار وجود ندارد و فرض H0پذيرفته شد .از طرفي بين نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت رمزگذاري ، رمزخواني ، تعقل ، ابرازوجود و زبان احساسات رابطه وجود نداشت. در پايان پيشنهاد هاي کاربردي و پژوهشي ارائه گرديد.
کليدواژه ها: ارتباط، مهارت ارتباطي، مهارت ارتباط کلامي، مهارت ارتباط غيرکلامي ، اينترنت.
مقدمه
قرن بيست و يکم، در واقع دنياي استيلاي فناوري اطلاعات و ارتباطات و دنياي شتابزدگي تاريخ به لحاظ تغييرات شتاب آميز علمي، فرهنگي و اقتصادي خواهد بود. سيستم آموزشي در يک جامعه و به تبع آن آموزش و پرورش قادر نخواهد بود، همچون جزيره اي خود را منفک از نهادهاي اجتماعي ، ملي و فعل و انفعالات گسترده بين المللي در دهکده جهاني بداند، زيرا جامعه آموزشي مرکز ثقل اين تحولات خواهد بود. (حمزه بيگي، 1383، ص36)
در چنين عصري که به انفجار دانش و اطلاعات لقب گرفته است، توسعه علم و فناوري (اينترنت) رشد شتابنده اي داشته است. قرن بيست و يکم، گذر از جامعه صنعتي به سوي جامعه اطلاعاتي است که از مهمترين عوامل اين رشد، حجم گسترده و عظيم دانش ، معلومات و آگاهي مي باشد. بنابراين روند گسترش فناوري و تاثيرگذاري آن در همه شئونات زندگي، ضرورت استفاده از فناوري را به منظور بهبود فعاليت يادگيري و کسب مهارت هاي ارتباطي اجتناب ناپذير مي کند.
تحقيقات اساتيد دانشگاه هاي لاول و چک کيل (1996) در زمينه “نقش فناوري نو (اينترنت) در يادگيري و آموزش مهارت هاي ارتباطي دانش آموزان راهنمايي” نشان داد که دانش آموزاني که به شبکه جهاني اينترنت دسترسي داشته اند از عملکرد بهتري برخوردار بوده اند و دانش آموزان با کمک اينترنت مي توانند برنامه هاي آموزشي خود را با نيازهاي جديد تفکر بشر هماهنگ کنند. ارائه فناوري در آموزش منجر به تقويت نقش دانش آموزان و بهبود کيفيت تدريس و تقويت مهارت هاي ارتباطي در آن ها مي شود. (صيامي، 1382، ص45)
با توجه به نتايج تحقيقات لاول و چک گيل، در هزاره جديد که هزاره تبادل اطلاعات است، داشتن کليه مهارت هاي زندگي به خصوص مهارت هاي ارتباطي مؤثر براي تمامي افراد به خصوص قشر دانشجو ضروري است و داشتن مهارت ارتباط کلامي و غير کلامي موثر، کليد اصلي جامعه پذيري است. بنابراين در چنين عصري کاربرد اينترنت در تدريس براي تقويت مهارت هاي ارتباطي دانشجويان مسأله اي غير قابل اغماض مي باشد.
بنابراين فناوري نوين نقش دانشجويان را از ناقل دانش به خالق محيط يادگيري متحول کرده و فراگيران ضمن آشنايي با چگونگي برقراري توازن ميان راهنمايي و عرضه مهارت و کسب انواع مهارت هاي ارتباطي و با ايجاد مجال تفکر و کار مستقل، فراگيران در تسهيل فرايند يادگيري به ايفاي نقش بپردازند.
با توجه به اهميت موضوع و نقش عمده اينترنت بر يادگيري مهارت هاي ارتباطي و ضرورت کسب انواع مهارت هاي ارتباطي در عصر اطلاعات براي دانشجويان ، محقق به بررسي سطح ونوع استفاده از اينترنت در يادگيري مهارت هاي ارتباطي دانشجويان مي پردازد. در اين راستا پژوهشگر ديدگاه دانشجويان را در رابطه با نقش استفاده از اينترنت در يادگيري مهارت ارتباطي کلامي و غير کلامي را مورد بررسي قرار مي دهد.
بيان مسئله
يکي از ويژگي هاي بارز زندگي بشر در قرن بيستم و نيز هزاره سوم که هم اکنون در ابتداي آن واقع شده ايم، تغيير و تحولات اساسي در کليه شئون و جنبه هاي آن است. اين تحولات بيش از هر عاملي با رشد سريع فناوري ارتباط دارد. رشد فناوري اگرچه سبب رفاه و آسايش بشر امروزي شده است، اما به دليل سرعت خيره کننده آن، انسان ها قادر نيستند در همه حال خود را با شرايطي که مدام در حال متحول شدن است وفق دهند. به همين دليل آسيب هاي رواني و اجتماعي ناشي از رشد سريع فناوري در کنار ساير معضلات، زندگي ما را تهديد مي نمايد. مشخصه ديگر دنياي مبتني بر فناوري، پيچيدگي هاي آن است. هر اندازه که دانش بشري پيشرفت مي نمايد و زيربنا هاي مختلف زندگي انسان امروزي با علم و دانش عجين تر مي گردد، بر پيچيدگي اين زندگي افزوده مي شود. لذا بشر امروز براي ايفاي موفقيت آميز نقش خود بايد از دانش، نگرش و مهارت هاي بيشتر و بالاتري برخوردار باشد تا بتواند از عهده مسائل و مشکلات امور زندگي خود در دنياي پرپيچ و خم برآيد. (ملکيان، 1386،ص4)
در اين ميان، قشردانشجو بيشتر از ساير اقشار جامعه نيازمند کسب آگاهي و مهارت هاي زندگي مي باشند.مهارت هاي زندگي مربوط به نحوه عمل رفتار هستند و از اين رو بايد به طور عملي آموخته شوند. اين آموزش ها را مي توان به روش يادگيري فعال در برنامه هاي آموزشي يا از طريق نمايش مهارت هاي زندگي در محيط آموزشي آموخت و بهترين راه براي آموختن آنها، روش يادگيري محور است.
بنابراين در اين راستا، سيستم هاي نظام آموزشي کشور به خصوص نظام آموزش عالي براي ايجاد و پرورش مهارت هاي زندگي به خصوص مهارت هاي ارتباطي عمده ترين وظيفه را دارند. همچنين نقش اساتيدو وجود برنامه هاي مدون آموزشي در زمينه مهارت هاي زندگي و استفاده از وسايل جديد ارتباطي مثل اينترنت مي توانند با حفظ هويت فرهنگي و اجتماعي در پرورش مهارت هاي زندگي دانشجويان بسيار کارساز باشند.
“امروزه ظهور تکنيک ديجيتال و فلسفه ديجيتاليسم در جهاني شدن امورات در فرهنگ عالم با اهميت تلقي مي شود، در دنياي اينترنت ديگر مرزهاي زميني معني خود را از دست داده و تمام دنيا در دهکده جهاني خلاصه شده است” (مک لوهان، 1980، ص121).
بنابر اين امروزه اينترنت به عنوان مهمترين ابزار و روش براي توانمندي جوامع در قرن جديد بکار مي رود و عامل ايجاد تغييرات اساسي در زندگي، آموزش ،صنعت و فرهنگ محسوب مي شود. (ملکي، 1382،ص80).
لازمه زندگي کردن در جامعه اطلاعاتي و تبديل شدن به شهروند مطلع، آموختن انواع مهارت هاي ارتباطي به خصوص مهارت ارتباط کلامي و غيرکلامي است و بزرگترين عامل، در شکوفاسازي اين مهارت ها، بخش آموزش است.
نظام آموزش عالي هر کشور عمده ترين رسالت را در شکوفاسازي و يادگيري مهارت هاي ارتباطي به عهده دارد. “در اين شرايط، آموزشي موفق است که همگام با تغييرات فناوري جديد، پاسخگوي نيازها و تحولات در سطح جامعه باشد. با ظهور فناوري هاي جديد خصوصاً اينترنت نقطه ترديدي نمانده است که دنيا شاهد تحولات عظيم در زمينه آموزش خواهد بود” (موسوي، 1386، ص1382).
فناوري اينترنت عرصه آموزش را متحول ساخته است و منجر به کسب انواع مهارت هاي زندگي به خصوص مهارت هاي ارتباطي شده است. يکي از مهمترين مهارت هاي زندگي داشتن مهارت هاي ارتباطي است و ارتباط از مولفه هاي اصلي زندگي اجتماعي است. ارتباط موثر نه تنها وسيله انتقال اطلاعات بين افراد بلکه نشانگر احساسات آنها نسبت به هم، تصحيح سوءتفاهم ها و نهايتاً لازمه رشد يک اجتماع است. (عباسپور، 1386، ص229)
در هزاره تبادل اطلاعات با رواج يافتن انواع رسانه هاي همگاني،همچون اينترنت که اطلاعات بي شمار وراه هاي ارتباطي بي حد ومرزي را در اختيار همگان قرار مي دهد،تمام افراد جامعه به خصوص دانشجويان به دليل نقش سازندگي فرداي جامعه،نيازمند يادگيري انواع مهارت هاي ارتباطي مي باشند..
در چنين شرايطي کسب مهارت هاي ارتباطي براي برخورد با مشکلات روزمره زندگي و جامعه پذيري مسئله اساسي است،زيرا با رشد سريع فناوري روز و سرعت خيره کننده آن،انسانها قادر نخواهند بود ،در همه حال خود را با شرايطي که مداوم در حال دگرگوني است ،وفق دهند.
بنابراين کسب انواع مهارت هاي ارتباطي براي دانشجويان از ضروريات است،زيرا لازمه زيستن در جامعه اطلاعاتي، مجهز بودن به انواع مهارت هاي ارتباطي است.در اين راستا با توجه به اهميت موضوع،محقق به بررسي رابطه بين سطح ونوع استفاده از اينترنت و يادگيري انواع مهارت هاي ارتباطي مي پردازد.
در اين راستا ديدگاه دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرمانشاه مورد بررسي قرار مي گيرد و سوالات اساسي تحقيق عبارتند از : جامعه موردنظر تا چه حد از مهارت هاي ارتباط کلامي و غيرکلامي بهره مند هستند؟ آيا اينترنت در يادگيري اين مهارت ها نقش اساسي را ايفا مي کند؟ آيا اينترنت به عنوان يک وسيله ارتباطي جديد در برخورد دانشجويان با مشکلات زندگي نقش به سزايي دارد؟
ضرورت تحقيق
اگر قرن بيست و يکم را دروازه ورود به عصر اطلاعات بدانيم، مهمترين دستاوردهاي فناوري اطلاعات در قرن بيست و يکم ايجادو گسترش شبکه جهاني اينترنت است. گسترش روزافزون اين شبکه باعث شده است ،بسياري از مرزهاي موجود در ارتباطات بين افراد و ملل مختلف از بين برود. فناوري با يک تغيير بنيادين منجر به شکل گيري نوع جديد از جوامع تحت عنوان جامعه اطلاعاتي شده است.
بيشتر کارشناسان و متخصصان فناوري اطلاعات بر اين باورند که در عصر حاضر ما با اقيانوسي از اطلاعات مواجهه هستيم و بايد در عوض پرتاب کردن خود به درون اين اقيانوس با نحوه غواصي کردن در آن آشنا شويم زيرا هر اندازه که فناوري به افق هاي جديدي دست مي يابد، تحولات عظيمي در آموزش و يادگيري انواع مهارت ها در تمام سطوح آموزشي ايجاد مي گردد.
چنين عصري، نيازهاي زندگي امروزوبه دنبال آن تغييرات سريع اجتماعي ،فرهنگي، شبکه پيچيده ارتباطات انساني ،تنوع ،گستردگي و هجوم منابع اطلاعاتي انسان ها را با چالش ها و مشکلاتي روبروساخته است که مقابله موثر با آنها نيازمند توانمندي و مهارت هايي است تا افراد بتواند زندگي خود را به شکل مطلوبي به سامان برساند. (ديناني، 1385، ص1)
در عصري که به انفجار دانش و اطلاعات لقب گرفته است هر چند سال يکبار حجم اطلاعات موجود در جهان به دوبرابر افزايش مي يابد. در چنين شرايطي نظام هاي آموزش عالي نمي توانند بر منابعي تکيه کنند که به سرعت معني و اعتبار خود را از دست مي دهند. بر اين اساس هدف آموزش و پرورش نيز در اين عصر پيچيده تر شده و ديگر بخش دانش ها و مهارت ها کافي نيست و از يادگيرندگان انتظار مي رود به سطوح بالايي از حيطه شناختي يادگيري مشارکتي و کسب انواع مهارت ها به خصوص مهارت هاي ارتباطي برسند. (سرکارآراني،1386، ص31)
دراين راستا، بکارگيري اينترنت و وسايل ارتباطي جديد مي توانند در يادگيري مهارت هاي ارتباطي در فراگيران براي مواجهه شدن با مسائل و مشکلات زندگي روزمره موثر واقع شوند و با تقويت خودپنداره ،اتکاء به نفس، حس همکاري ،ايجاد روحيه مقاومت در برابر مشکلات زندگي و ساختن يک شهروند متعادل با مهارت هاي ارتباطي مقبول در اجتماع در توسعه پايدار ملي کشور گام هاي اساسي بردارند.
به اين ترتيب با توجه به امر بازنگري فرايند آموزش و استفاده از فناوري روز جهان در حوزه آموزش عالي ، به دليل اينکه اينترنت با سرعت خيره کننده اش درعصر اطلاعات ،راه هاي ارتباطي وسيعي را پيش روي افراد قرار مي دهد ،يادگيري انواع مهارت هاي ارتباطي لازمه زيستن در عصر اطلاعاتي شده است .
به اين ترتيب يادگيري انواع مهارت هاي ارتباطي براي کليه افراد،به خصوص دانشجويان بسيار ضروري است ،زيرا براي جامعه پذيري و برخورد با مشکلات ،يادگيري مهارت هاي ارتباطي امري اجتناب ناپذير است.بنابراين محقق در اين پژوهش به بررسي نقش اينترنت در يادگيري مهارت هاي ارتباطي در دانشجويان مقطع کارشناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرمانشاه مي پردازد.
اهداف تحقيق
در اين پژوهش، محقق به دنبال بررسي نقش اينترنت در يادگيري مهارت هاي ارتباطي دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرمانشاه مي پردازد. لذا اهداف اين تحقيق عبارتند از:
هدف کلي: بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت هاي ارتباطي دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرمانشاه
اهداف جزئي
1- بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت رمزگذاري در جامعه مورد مطالعه.
2- بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت رمز خواني در جامعه مورد مطالعه.
3- بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت تعقل در جامعه مورد مطالعه.
4- بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت ابراز وجود در جامعه مورد مطالعه.
5- بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت گوش دادن در جامعه مورد مطالعه.
6- بررسي سطح و نوع استفاده از اينترنت و نقش آن در يادگيري مهارت زبان احساسات در جامعه مورد مطالعه.
7- بررسي رابطه بين جنسيت و ميزان يادگيري مهارت هاي ارتباطي در جامعه مورد مطالعه.
فرضيه هاي تحقيق
1- بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت رمزگذاري در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد.
2- بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت رمزخواني در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد.
3- بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت تعقل در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد.
4- بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت ابرازوجود در جامعه مورد مطالعه، رابطه وجود دارد.
5- بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت گوش دادن در جامعه مورد مطالعه، رابطه وجود دارد.
6- بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت زبان احساسات در جامعه مورد مطالعه، رابطه وجود دارد.
7- بين جنسيت و ميزان يادگيري مهارت هاي ارتباطي در جامعه مورد مطالعه، رابطه وجود دارد.
سوالات تحقيق
در اين تحقيق، محقق به بررسي نقش اينترنت در يادگيري مهارت هاي ارتباطي در دانشجويان مقطع کارشناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرمانشاه مي پردازد. سوالات اين پژوهش عبارتند از:
سوال کلي تحقيق
سطح و نوع استفاده از اينترنت چه نقشي بر يادگيري مهارت هاي ارتباطي دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرمانشاه دارد؟
سوالات ويژه تحقيق
1- آيا بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت رمزگذاري در جامعه مورد نظررابطه وجود دارد؟
2- آيا بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت رمزخواني در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد؟
3- آيا بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت تعقل در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد؟
4- آيا بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت ابراز وجود در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد؟
5- آيا بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت گوش دادن در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد؟
6- آيا بين سطح و نوع استفاده از اينترنت با يادگيري مهارت زبان احساسات در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد؟
7- آيا بين جنسيت و ميزان يادگيري مهارت هاي ارتباطي در جامعه مورد مطالعه رابطه وجود دارد؟
تعاريف نظري
اينترنت: اينترنت به مجموعه جهاني از رايانه ها اطلاق مي شود که اطلاعات را بين نقاط گوناگون دنيا را رد و بدل مي کند و يکي از گسترده ترين وسايل ارتباطي، آموزشي و پژوهشي است که در آستانه هزاره سوم در عرصه آموزش و پژوهش موفقيت هاي چشمگيري را براي نظام آموزش عالي خواهد داشت. (صالحي، 1382، ص92)
يادگيري: يادگيري يا آموختن را مي توان فرايند پردازش اطلاعات و کسب انديشه و مهارت هاي جديد يا کشف و شهودي تعريف کرد که بر رفتار تاثير مي گذارد. تاثير يادگيري بر رفتار معمولاً پايدار است و در تجربيات فرد تغييرات نسبتا پايدار، بوجود مي آورد. (سيف، 1383، ص17)
ارتباط: ارائه مفاهيم، تفکرات، معاني يا پيام ها به ديگران است. (فرهنگي، 1384، ص6)
مهارت هاي ارتباطي: توانايي فرد براي برقراري ارتباط با ديگران در جهت برآوردن نياز و خواسته به شيوه اي قابل قبول است. (ناصري، 1386، ص108)
مهارت رمزگذاري: مهارت رمزگذاري، يکي از انواع مهارت ارتباط کلامي است که شامل: نوشتن و صحبت کردن است. در اين مهارت فراگير تعدادي از کانال هاي ارتباطي را هنگام تايپ کردن و نوشتن مطالب مورد استفاده قرار مي دهد و در صحبت کردن نيز از طريق تعدادي کانال هاي ارتباطي، کلمات و واژه ها را بکار مي برد. (برلو، 1960، ص41)
مهارت رمزخواني: مهارت رمزخواني، يکي از انواع مهارت ارتباط کلامي است که شامل: خواندن و شنيدن است. مهارت شنيدن؛يکي از مهارت هاي رمزگذاري است که مشارکت در يک گفت و شنود است و فرستنده را، در انتقال خواست هاي دروني اش ياري مي دهد و موجب درک صحيح گيرنده مي شود.شنيدن فعاليتي غير ارادي است، که به صورت بالقوه در افراد وجود دارد . کرل (2000، ترجمه آل ياسين، 1380، ص 31)
مهارت خواندن: نيز يکي از انواع مهارت هاي رمزخواني است، داشتن اين مهارت به فراگير کمک مي کند مطالب فرستنده پيام را درک کرده و فرستنده پيام را در انتقال پيام يا مفاهيم ياري نمايد. (برلو، 1960، ص41)
مهارت ابرازوجود: يکي از مهارت هاي ارتباط کلامي است که ابراز افکار ،احساسات و اعتقادات فرد به نحوي مناسب و صادقانه را شامل مي شود.استفاده از اين مهارت يکي از عوامل موفقيت آميزبودن تعامل بين گيرنده و فرستنده پيام است. (لنج، 1976، ص302)
مهارت گوش دادن: يکي از مهارت هاي غيرکلامي است و يکي از فعاليت هاي روانشناختي پيچيده است که درک ،تعبير و تفسير اهميت يک تجربه حسي رادربرمي گيرد. اين مهارت بسياري از جنبه هاي زندگي فرد را تحت تأثير قرار مي دهد و فعاليتي اکتسابي است که گيرنده پيام را در درک مطالب فرستنده پيام ياري مي دهد. بولتون (2005، ترجمه حميدرضا سهرابي، 1384،ص71-62).
مهارت زبان احساسات: يکي از مهارت هاي غيرکلامي زبان است که از طريق آن احساسات افراد نسبت به روابط شان ارائه مي شود اين مهارت براي گوينده بيشترين اهميت را در پي خواهد داشت و به فرستنده پيام کمک مي کند که احساسات واقعي خويش را به نمايش بگذارد و منجر به برقراري ارتباط مؤثر بين فرستنده و گيرنده پيام شود. (همان منبع، ص127)
تعاريف عملياتي
اينترنت: مجموعه شبکه هاي جهاني از رايانه ها است که از طريق پست الکترونيکي، ارسال فکس و خط تلفن (مودم) براي گفتگو و تبادل نظر گروهي و شخصي بکار مي رود. اينترنت، وسيله مناسبي براي پژوهش و مجراي اطلاعاتي مناسبي براي مباحث علمي و تحقيقي است.
يادگيري: در اين تحقيق منظور از يادگيري، آموختن مهارت هاي ارتباطي است که شامل: يادگيري مهارت هاي کلامي (مهارت رمزگذاري، رمزخواني ، ابراز وجود وتعقل) و مهارت هاي غير کلامي (مهارت زبان احساسات و گوش دادن)است.
ارتباط: در اين تحقيق منظور از ارتباط، انتقال پيام بين گيرنده و فرستنده از طريق پست الکترونيکي براي انتقال پيام واطلاعات علمي، پژوهشي و چت کردن است.
سطح: در اين تحقيق، منظور از سطح استفاده از اينترنت،ميزان ياlevel است،يعني؛ ميزان استفاده افراد از اينترنت در طول هفته.
نوع: در اين تحقيق نوع استفاده از اينترنت شامل: چت کردن، کاوش و جستجو اطلاعات براي مباحث علمي ،پژوهشي وتفريحي مورد نظر پژوهشگر مي باشد.
مهارت هاي ارتباطي: داشتن مهارت براي برقراري ارتباط موثر با ديگران و به اشتراک گذاشتن ايده ها و نظرات بين فرستنده و گيرنده است. اين مهارت ها براي برقراري ارتباط شنيداري و ديداري ضروري است. اين مهارت ها يا به صورت کلامي هستند که به صورت رمزهاي کلامي و صحبت کردن فرستنده و گيرنده پيام انجام مي شوند يا به صورت غيرکلامي با رمزهاي غيرکلامي اند که با حرکات چشم، دست و … انجام مي شوند.
در مهارت ارتباط کلامي، پيام به صورت رمزهاي گفتاري انتقال مي يابد، مانند: گفتگوي فراگيران با يکديگر و در مهارت ارتباط غيرکلامي، پيام به صورت علائم يا رمزهاي غيرکلامي (حرکت دست، چشم، صدا) انتقال مي يابد.
در اين پژوهش مهارت کلامي شامل مهارت رمزگذاري است که شامل: مهارت نوشتن و صحبت کردن مي باشد که سوالات اول و دوم را شامل مي شوند. سوال اول مهارت نوشتن را بررسي مي کند که براساس ديدگاه جعفري محدثه تدوين شده و سوال دوم مهارت صحبت کردن است که براساس ديدگاه هارجي تدوين شده است. مهارت رمزخواني نيز شامل: مهارت خواندن و شنيدن است که مهارت خواندن سوال سوم پژوهش مي باشد که براساس تحقيقات آداک البرز تدوين شده است. مهارت شنيدن سوال سوم و چهارم پژوهش است که براساس ديدگاه بولتون، اهري نجاتي و کاشاني تدوين شده است. مهارت تعقل نيز سوال پنجم پژوهش است که براساس ديدگاه پاشاشريفي تدوين شده است. مهارت ابراز وجود به عنوان سوال ششم پژوهش است که براساس ديدگاه بولتون تدوين گرديده. سوال هفتم پژوهش افشاي احساسات فرستنده پيام براساس ديدگاه بولتون تدوين شده است .سوال هشتم نيز که نقش اينترنت در ايجاد رفتار تعاملي را در نظر مي گيرد، براساس ديدگاه بولتون تدوين شده است.
در اين پژوهش مهارت غير کلامي شامل مهارت گوش دادن است که منجر به برانگيختن توجه فرستنده پيام ،برقراري ارتباط و تشويق گيرنده پيام به ارسال پيام شده وهمچنين به ارسال پيام کمک مي کند. سوالات 9 تا 21 پژوهش را شامل مي شود که مهارت تماس چشمي، مهارت توجه ،مهارت پيگيري، مهارت تشويق ،سکوت توجه آميز ،مهارت توضيح و انعکاس( احساسات ،معني و تلخيص) را مي سنجد و براساس ديدگاه بولتون تدوين شده است.
در اين پژوهش نيز سوالات 22 تا 28 مهارت زبان احساسات، مهارت فرا زبان ،کلام خصمانه ،گفتار تند ،کاوش ،مهارت بازتاب و تلخيص را بررسي مي کند که براساس ديدگاه شاه ولي تدوين شده اند.
مقدمه فصل دوم
در قرن بيست و يکم که رهبري آن را اطلاعات بر عهده دارد و فناوري نوين در ارائه اطلاعات و برقراري ارتباط عمده ترين نقش را ايفا مي کند.
اينترنت تحولات عظيمي را در زمينه ارتباطات انساني ايجاد کرده است. گستردگي کار اينترنت موجب گرديد؛ تمامي افراد جامعه به خصوص قشر دانشجو بتوانند در زمينه علمي، پژوهشي، سياسي ، اجتماعي و… اطلاعات را جستجو کنندو بتوانند با يکديگر ارتباط برقرار کنند. بنابراين با توجه به اهميت نقش اينترنت در يادگيري مهارت هاي ارتباطي در اين فصل جهت آشنايي خوانندگان با مباني نظري، ابتدا به تعريف ارتباط، اجزا و انواع آن ،عوامل موثر در ارتباطات، مهارت ارتباطي ،انواع مهارت کلامي و غير کلامي و ويژگي آنها مي پردازيم. سپس با بيان فناوري اطلاعات و اينترنت و نقش آن در برقراري ارتباط به بررسي نقش اينترنت در برقراري ارتباط، مزايا و موانع اينترنت در برقراري مهارت ارتباطي را اشاره خواهيم کرد.
در پايان در بخش پيشينه تحقيقات، محقق به بررسي سابقه تحقيقات انجام شده در داخل و خارج کشور مي پردازد.
ارتباط: کلمه1 ارتباط از لغت لاتين (Communicare) مشتق شده است ،اين لغت در زبان لاتين به معني2 عمومي کردن است و يا به عبارت ديگر در معرض عموم قرار دادن است. اين بدان معني است که مفهومي از درون فردي برخاسته و به ميان ديگران راه يافته است. به عبارت ديگر ارتباطات برخي از مفاهيم، تفکرات ،معاني و يا پيام ها را به ديگران و يا ميان عموم گسترش مي دهند. (فرهنگي، 1384، ص6)
از ارتباط معاني گوناگوني مانند: بيان نمودن، منتقل کردن، تماس داشتن و منتشر کردن استنباط مي گردد. ادوبن امري در کتاب “مقدمه اي بر ارتباط جمعي” براي ارتباط اين تعريف را ارائه مي دهد. ارتباط عبارت است از: فن انتقال اطلاعات ، افکار و رفتارهاي انساني از يک شخص به شخص ديگر (يعقوبي، 1387،ص1)
اجزاي فرآيند ارتباط: فرستنده، پيام وگيرنده.
فرستنده: فرستنده در واقع همان منشاء پيام است. بعضي عوامل بر(ميزان نقش و قابليت اطمينان منبع که مولد پيام هاست، موثر اند که عبارتند از:
1- مهارت ارتباطي (توانايي صحبت کردن و شنيدن).
2- همنوايي و همدردي با مخاطبين.
3- رفتار و عملکرد فرد نسبت به موضوع .
پيام : پيام دومين اجزاي فراينده ارتباط است که به شکل انتقال دانش و اطلاعات، انتقال نگرش، تشويق، انگيزه دادن و انتقال مهارت ها منتقل مي شود. پيام ها را مي توان به صورت غير کلامي هم بيان کرد مانند تن صدا، حرکات بدن و…
گيرنده: گيرنده، فرد يا افرادي است که با آنها صحبت مي شود و پيام منتقل شده را تفسير مي کنند و براي اينکه ارتباط موثر باشد، بايدگيرنده هاي پيام را شناخته، قدرت يادگيري ،علايق و نگرش هاي آنها را شناخت. (کمالي، 1382، ص29- 27)
بنابراين سه عنصر اصلي ارتباط فرستنده، پيام و گيرنده هستند .وجود اين سه عامل مهم منجر به برقراري ارتباط موثر بين فرستنده و گيرنده پيام خواهد شد. هرکدام ازاين عوامل نقش بسزايي در ايجاد ارتباط موثر بين فرستنده و گيرنده بوجود مي آورند.

انواع ارتباطات
1- ارتباط با خود3
2- ارتباط با ديگران4
3- ارتباط عمومي يا جمعي5
ارتباط با خود: جريان تفاهم و تفهيم در درون خود را ارتباط با خود مي نامند. اين ارتباط، ارتباطي دروني است و فرد خود را مورد توجه و محور بحث و گفتگو قرار مي دهد.
ارتباط با ديگران: فراگرد تفاهم ،تفهيم و تسهيم معني بين يک شخص و انسان هاي ديگر به منظور حل مسايل و مشکلات خود با ديگران، ردو بدل کردن اطلاعات ، رفع نيازهاي متعلق به گروه ،دوست داشتن و…
ارتباط جمعي: براساس اين ارتباط فرد با تعداد کثيري از انسان ها ارتباط برقرار مي کند و فراگرد تفاهيم و تفهيم با شمار کثيري از انسان هاي ديگر که اين ارتباط براساس هدف اطلاعاتي طرح ريزي مي شود. (فرهنگي، 1384، ص15)
انواع ارتباطات از ديدگاه ادوبن امري
ادوبن امري در (1976) چهار نوع ارتباط را به شرح ذيل بيان کرده است:
1- ارتباط درون فردي: ارتباطي که از طريق آن فرد با خودش ارتباط برقرار مي کند.
2- ارتباط ميان فردي: ارتباطي که فرد حداقل با يک فرد ديگر ارتباط برقرار مي کند.
3- ارتباط گروهي: اين ارتباط در شرايطي صورت مي گيرد که تعداد افراد گيرنده پيام اگرچه قابل توجه ولي قابل شمارش و شناسايي است، نظير: کلاس هاي درس، سال هاي سخنراني و نظاير آن.
4- ارتباط جمعي: افراد گيرنده پيام در اين نوع ارتباط، کميتي را تشکيل مي دهند که شمارش آنها غيرممکن بوده و وابستگي بيان آنها بسيار کمتراز ساير انواع ارتباط است. نظير گيرندگان پيام در ارتباط با برنامه هاي تلويزيوني. (يعقوبي، 1387، ص4).
مراحل ارتباط
ارتباط فرايند انتقال اطلاعات، با هدف ايجاد معني در فرستنده و گيرنده است وشامل سه مرحله است که عبارتند از: 1- مرحله حسي 2- مرحله درک 3- مرحله فرادرک
مرحله حسي:در مرحله حسي، اطلاعات محيطي از طريق حواس پنج گانه به مغز وارد مي شود.
مرحله درک: در اين مرحله محرک هاي حسي دريافت شده به اطلاعات رواني تبديل مي شود تا فرد از وجود آنها آگاه گردد.
مرحله فرادرک: در اين مرحله زمينه فکري و عاطفي فرد بر اطلاعات رواني فوق اثر گذاشته و يک معني نهايي را توليد مي کند. (فرهنگي، 1381،ص147)
هر کدام از اين مراحل، نقش موثري در برقراري ارتباط بين فرستنده و گيرنده بوجود مي آورند. با توجه به اهميت موضوع به بررسي عوامل موثر در برقراري ارتباط بين فرستنده و گيرنده مي پردازيم.
عوامل موثر در برقراري ارتباط
1- عوامل مربوط به فرد فرستنده و گيرنده پيام: مانند: هيجانات، اطلاعات قبلي، تجربيات، باورها، مهارت در بکارگيري و دريافت وجوه کلامي و غير کلامي
2- عوامل مربوط به وجوه ارتباطي و محتواي پيام: مانند: نوع ارتباط و ميزان استفاده از وجوه کلامي و غير کلامي
3- عوامل مربوط به کانال ارتباطي: مانند: نوع ارتباط رودرو يا از راه دور، طول راه ارتباطي، نوع راه ارتباطي (مانند استفاده از پست الکترونيکي)، فضاي حاکم بر راه ارتباطي. (فرهنگي، 1381،ص148)
بنابراين تجربيات، باورها، نوع ارتباطات بين فرستنده و گيرنده و نوع کانال ارتباطي در برقراري ارتباطات موثر هستند.اکنون سوال کلي که پيش مي آيد اين است ؛ آيا ارتباط يک رفتار آموختني است يا نه؟ با توجه به اهميت موضوع به بررسي اين مقوله مي پردازيم.
ارتباط به عنوان رفتارهاي آموختني
پژوهشگران و نظريه پردازان علوم اجتماعي و انساني به اهميت بسيار زياد تعاملات اجتماعي در شکل گيري انسان و رفتارهاي او



قیمت: تومان

دیدگاهتان را بنویسید