b (1095)

موسسه عالي اميرالمومنين (ع) اهواز
(غيردولتي – غيرانتفاعي)
911028
پايان نامه کارشناسي ارشد
رشته کلام شيعه
عنوان پايان نامه : احاديث مهدويت در صحاح سته
استاد راهنما :
دکتر حسين ايزدي
استاد مشاور:
دکترسيد علوان نجاتي موسوي
دانشجو:
سيد علي محفوظي موسوي
سال1391

بسم اللّه الرحمن الرحيم
احاديث مهدويت در صحاح ستّه
کليه حقوق اين پايان نامه اعم از چاپ ، تکثير ، نسخه برداري ، ترجمه ،اقتباس، و…براي موسسه عالي اميرالمومنين “ع” اهواز محفوظ است ، نقل مطالب با ذکر ماخذ بلامانع است.”
اهداء :
اين تحقيق رابه ساحت مبارک امام عصر”عج” ومنتظران آن حضرت وتمام کساني که مرادرفراگيري علم وادب تشويق وياري کردند بالاخص پدر بزر گوارم که ايشان بالحق براي تربيت بنده بسيار زحمت کشيدند ، همچنين به مادر مهربان ، همسر وفادا رو زحمت کشم ، تقديم مي کنم .
تقدير وتشکر :
از خداوند “عزوجل” بسيار سپاسگذارم که به بنده ي حقيرش نعمت، لطف وبخشش زيادي عطاء نمودند و لياقت يادگيري مقداري ناچيز از علم دين و آن ، دوسال ديني وعربي (کارداني) ، چهارسال الهيات ، فقه ومباني حقوق(کارشناسي) ودوسال کلام شيعه (کارشناس ارشد) ، را نصيب بنده نمودند.
همچنين جادارد که از استاد راهنما دکترحسين ايزدي واستاد مشاوردکتر سيد علوان نجاتي موسوي بخاطر راهنمايي و بررسي پايان نامه با من همکاري نمودند، بسيار سپاسگزارم . از خداوند متعال آرزودارم که در دنيا عزت وسربلندي ودرآخرت رحمت خود وشفاعت اهل بيت”ع” را شامل حال آنان کند – “آمين يا رب العالمين”.

چکيده :
مساله مهدويت درمذهب شيعه ؛ آن گونه که جزو مباحث امامت است، مربوط به حوزه اعتقادات واصول دين مي باشد.
در کتب اهل سنت(صحاح سته) احاديث فراواني درمورد مساله مهدويت نقل شده ، در صحيحين “بخاري ومسلم” احاديث عامي نقل شده وآن هم با اشاره وتلميح به اين موضوع مانند : چگونه خواهيد بود اگر عيسي “ع” ظهور کند در حالي که امام شما از خودتان است. ولي در کتب ديگر همچون :ترمذي، ابوداوود ، نسائي وابن ماجه احاديث بيشترودقيق تري در اين زمينه نقل شده مانند: “اسمه اسمي وکنيته کنيتي” همنام وهم کنيه پيامبر بودن ، صفات ظاهري مانند: “اجلي الجبهه واقني الانف” موي سر وبيني آن حضرت که مانند پيامبر”ص” واينکه فرزند فاطمه “س” است”المهدي حق وهو من ولد فاطمه” و…
در صحاح سته همچنين ،احاديث ديگري ازقبيل : خروج سفياني ، خسف دربيداء ،خروج پرچم هاي سياه از طرف خراسان ، هنگام خروج مهدي “ع” فقروتنگدستي بر چيده مي شودوحکومت اوهفت سال يا نه سال مي ماند، فتح کاخ سفيد “واقعه آرماگدون” و… وجود دارد که به صورتي به موضوع مهدويت ارتباط دارد.
که طبق نظر علماي اهل سنت ، همانند :ابن تيميه ، الباني ، بن باز ، و همچنين مرکز پاسخ به سوالات وهابيت در عربستان و…؛ احاديث روايت شده درمورد مهدي”ع” که آخرالزمان ظهور وزمين راپراز عدل وداد مي کند را صحيح الاسناد دانستند، زيرا از بزرگان صحابه همچون ابوهريره ، ابن عباس ، ابن عمر، جابرو… نقل شدند .
علماي اهل سنت در اين زمينه نه فقط در نقل حديث وکتابت آنها اهتمام داشتند بلکه حتي کساني از آنها دراين زمينه کتاب نيز نوشتند ، مانند العرف الوردي از سيوطي ، عقدالدرر از مقدسي شافعي ، ، ابراز الوهم از غماري و… واگر کساني از اهل سنت در مساله مهدويت ترديد کردند بخاطر مقاصد سياسي بوده مانند ابن خلدون که ايشان زماني که در حکومت حفصيه تونس کار مي کرد وشيعه مذهب بودند ، سخت از موضوع مهدويت دفاع مي کرد ولي هنگامي که وارد مصر شد و، وارد دربارمماليک شد، موضع مخالفي اتخاذ کرد واز موضوع مهدويت انتقاد کرد زيرا موضع آنها سني بود وکساني که بعداز اوظهور کردند دنبال رواو بوده و کورکورانه ازوي پيروي کردند. مانند احمد امين ، فريد وجدي و…
فهرست
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………1
بخش اول : کليات
1- طرح تحقيق ………………………………………………………………………………………………………………………..6
2- توضيحي پيرامون صحيحين(بخاري ومسلم)…………………………………………………………………………….11
3- اعتقادبه منجي دراديان ديگر………………………………………………………………………………………………….15
4- مهدويت درقرآن …………………………………………………………………………………………………………………19
5- آشنايي با جوامع حديثي اهل سنت ………………………………………………………………………………………..24
6- آشنايي با مهمترين راويان احاديث مهدويت…………………………………………………………………………….31
بخش دوم : احاديث عام مهدويت درصحاح
1- حديث دوازده خليفه……………………………………………………………………………………………………………39
2- حديث ثقلين……………………………………………………………………………………………………………………….44
3- حديث معرفت امام ……………………………………………………………………………………………………………..50
بخش سوم : احاديث خاص مهدويت در صحاح سته
عنوان اول: بخشايشگر اموال توسط امام مهدي ع…………………………………………………………………………..53
عنوان دوم: حسب ونسب امام مهدي”ع”………………………………………………………………………………………55
عنوان سوم: شمايل وسيماي مهدي …………………………………………………………………………………………….60
عنوان چهارم: نزول عيسي”ع” وامامت مهدي”ع”……………………………………………………………………………64
عنوان پنجم :
الف :محل وعلايم وشرايط ظهور……………………………………………………………………………………………………………………………………….68
ب : طلوع خورشيد از مغرب……………………………………………………………………………………………………..71
پ : خسف در بيداء …………………………………………………………………………………………………………………72
ت : پرچم هاي سياه ………………………………………………………………………………………………………………. 76
ث : خروج سفياني……………………………………………………………………………………………………………………79
عنوان ششم: حکومت مهدي “ع” ونزول عيسي”ع” و
واقعه آرماگدون وفتح کاخ سفيد………………………………………………………………………………………………….86
الف : محل نزول وصفات ظاهري عيسي”ع”………………………………………………………………………………..86
ب : واقعهء آرماگدون (قرقيسيا)………………………………………………………………………………………………..87
ت : فتح کاخ سفيد ………………………………………………………………………………………………………………….89
عنوان هفتم : ويژگي هاي حکومت حضرت مهدي ع…
الف – رباخواري ………………………………………………………………………………………………………………………91
ب – تجديد گردين……………………………………………………………………………………………………………………91
پ- حاکميت اسلام برجهان ……………………………………………………………………………………………………..91
ت – عدالت گستري …………………………………………………………………………………………………………………92
ث- وفور نعمت ورفاه قتصادي……………………………………………………………………………………………………94
ج – فتوحات امام مهدي”ع” ……………………………………………………………………………………………………..97
چ- مدت حکومت امام مهدي”ع” ……………………………………………………………………………………………..98
عنوان هشتم – شبهات مهدويت وپاسخ به آنها……………………………………………………………………………..99
1 – شبهه اينکه نام پدرامام مهدي”ع” عبدالله است………………………………………………………………………….99
2- شبهه ي اينکه مهدي”ع” ازنسل امام حسن”ع”است………………………………………………………………….102
3- بررسي حديث “لا مهدي ع الا عيسي ع ” ……………………………………………………………………………..105
4- بررسي تشکيک ابن خلدون دراحاديث مهدويت…………………………………………………………………….107
ابياتي از دعبل خزاعي …………………………………………………………………………………………………………….112
نتيجه گيري …………………………………………………………………………………………………………………………..114
مقدمه:
يادگيري علوم ديني بر هرمسلماني واجب است گرچه يادگيري فقه ومجتهد شدن واجب کفايي است ولي هر مسلماني بايد نسبت به يادگيري اصول دين که عقايد هستند اهتمام لازم را به کار برد .
تا جايي که پيامبر اکرم “ص” براي عبدالله بن عباس دعا نمودند: “اللهم فقهه في الدين وعلمه التاويل”. وهمانگونه که از علامه مجلسي “رحمه الله عليه” منقول است که ايشان در مقدمه کتاب پرارج “بحارالانوار” ، مي نويسد:
من در جواني علاقه فراواني به علومي مختلف همچون ؛ نجوم ، رياضيات ، طب و… داشتم ولي راه سعادت دنيا وآخرت را در فراگيري علوم ديني ، قرآن واحاديث اهل بيت”ع” دانستم لذا در فراگيري آن علوم تلاش زيادي نمودم ، که بي شک يکي از ثمرات آن تاليف کتابي پرارج همچون “بحارانوار”و… بوده است. (مجلسي ، 1404ق ، ص2..).
مساله مهدويت درمذهب شيعه ؛ از آن حيث که جزو مباحث امامت است، مربوط به حوزه اعتقادات واصول دين مي باشد. به همين خاطرعلماي شيعه براي اثبات وتبيين آن مهم ، تلاش زيادي کردند درمورد آن مبحث درزمينه تاليف کتب ، حديث وتفسير قرآن آثار فراواني به جاي گذاشتند.
در کتب حديثي اهل سنت نيز شايد بتوان گفت مطلب به همان مقدار که نزد شيعه اهميت دارد ، نزد اهل سنت نيز اهميت شاياني دارد تا جايي که کتابي به نام” معجم احاديث امام المهدي” که توسط جمعي از علما تاليف شده که بالغ بر400 روايت (متواتر، حسن، صحيح وضعيف) را از کتب حديثي اهل سنت گردآوري کردند ، بهترين دليل براين مدعاست.”ماتن”
مبحث مهدويت نه تنها نزد مسلمانان يک موضوع پذيرفته شده اي است؛ بلکه حتي در اديان ابراهيمي ديگر مانند يهوديت ومسيحيت مطالبي در مورد ظهور منجي آخرالزمان نقل شده است . حتي در اديان هند وبرخي اقوام مانند سرخ پوستان امريکايي و… اين انديشه وجود دارد .”ماتن”
ولي در منابع اسلامي “قرآن وسنت ” به صورت ويژه به اين بحث پرداخته شده است وآياتي مانند: ونريد ان نمن علي الذين استضعفوا في الارض ونجعلهم ائمه ونجعلهم الوارثين “قصص5″ وآيه : وکتبنا في الزبور من بعد الذکر ان الارض يرثها عبادي الصالحون”انبياء105” و…که برخي دانشمندان اسلامي آنها را درزمينه مهدويت تفسير نمودند.
در کتب اهل سنت(صحاح سته) احاديث فراواني درمورد مساله مهدويت نقل شده، اما مشکل اساسي اين است که در دو کتاب مهم اهل سنت وآن صحيح بخاري ومسلم که نزد آنها صحيح ترين کتاب ها پس از قرآن هستند،(همان طور که در صفحات آينده مفصلا در اين زمينه بحث خواهيم کرد) احاديث مهدويت بسيار کم رنگ وآن هم ؛با تفسيروشرح آن کتب اشاره هايي به اين موضوع ، شده است.
در صحيحين “بخاري ومسلم” احاديث عامي نقل شده وکه با اشاره وتلميح به اين موضوع مانند : چگونه خواهيد بود اگر عيسي “ع” ظهور کند در حالي که امام شما از خودتان است وحديث دوازده خليفه ولي در کتب ديگر همچون :ترمذي، ابوداوود ، نسائي وابن ماجه احاديث بيشتري در اين زمينه نقل شده مانند: “اسمه اسمي وکنيته کنيتي” همنام وهم کنيه پيامبر بودن ، صفات ظاهري مانند: “اجلي الجبهه واقني الانف” موي سر وبيني آن حضرت که مانند پيامبر”ص” واينکه فرزند فاطمه “س” است”المهدي حق وهو من ولد فاطمه” و يحکم سبع او تسع “حکومت او هفت سال يا نه سال مي ماند.”و…
که طبق نظر علماي بزرگ اهل سنت ، مانند :ابن تيميه ، الباني ، بن باز ، مرکز پاسخ به سوالات وهابيت در عربستان و…؛ احاديث روايت شده درمورد مهدي”ع” که آخرالزمان ظهور وزمين راپراز عدل وداد مي کند صحيح الاسناد هستند واز بزرگان صحابه همچون ابوهريره ، ابن عباس ، ابن عمر، جابرو… نقل شدند .
علماي اهل سنت در اين زمينه نه فقط در نقل حديث وکتابت آنها اهتمام داشتند بلکه حتي کساني از آنها دراين زمينه کتاب نيز نوشتند ، مانند العرف الوردي از سيوطي ، عقدالدرر از مقدسي شافعي ، ، ابراز الوهم از غماري و… واگر کساني از اهل سنت در مساله مهدويت ترديد کردند بخاطر مقاصد سياسي بوده مانند ابن خلدون که ايشان زماني که در حکومت حفصيه تونس کار مي کرد وشيعه مذهب بودند ، سخت از موضوع مهدويت دفاع مي کرد ولي هنگامي که وارد مصر شد و، وارد دربارمماليک شد، موضع مخالفي اتخاذ کرد واز موضوع مهدويت انتقاد کرد زيرا موضع آنها سني بود وکساني که بعداز اوظهور کردند دنبال رواو بوده و کورکورانه ازوي پيروي کردند. مانند احمد امين ، فريد وجدي و…”ماتن”
درگردآوري اين تحقيق”پايان نامه” با چند مشکل مواجه شدم اولا: زمان عطاي اين موضوع به بنده ، نام پژوهش ” احاديث مهدويت” در صحيح بخاري ومسلم بوده است ، که بنده با مطالعه اندکي که از قبل داشتم انجام اين تحقيق را غير ممکن دانستم ، وآن بخاطر احاديث بسيار اندک وعامي که در اين دوکتاب وجود دارد بنابراين با استاد دکترآيت الله محسن حيدري تماس گرفتم وبا ايشان مشورت کردم وفرمودند اگرموضوع را به صحاح سته گسترده دهيد بهتر خواهد بود ، سپس موضوع را با آقاي موسوي مسوول امور پايان نامه ها در ميان گذاشتم ايشان گفتند که با آقاي دکتر خسرو پناه صحبت کنيد ، بنده هم با استاد خسرو پناه تماس گرفتم ، گفتند نظر آقاي حيدري وآن ” احاديث مهدويت در صحاح سته ” را تائيدکردند وگفتند خوب است ، خلاصه دانشگاه (آقاي موسوي) موافقت کردندو موضوع اين چنين شد.
مشکل دوم که با آن مواجه شدم ، عدم دستيابي به استاد راهنما بود ، که ترم چهارم پايان نامه اين گونه سپري شد ،در اين زمينه يا شخص بنده اساتيدي را مي خواستم که ظرفيت آنها به حدنصاب رسيده بود يا برخي نمي پذيرفتند ويا دانشگاه انتخاب مي کردند ولي بخاطر پرکاري وگرفتاري حاضر به همکاري نمي شدند ، وچند اخطاريه بخاطر عدم ارائه به بنده رسيد در حالي تاخيردرارائه تحقيق تقصير بنده نبود “بلکه در نداشتن استاد راهنما” ، بالاخره ترم پنجم ؛ با پيشنهاد دانشگاه آقاي دکتر ايزدي حاضر به همکاري شدند . اين تحقيق را با استفاده از منابع متنوع ؛ از کتاب هاي منبع دسته اول وآن صحيح بخاري ، مسلم ، ابو داوود،ترمذي ، نسايي ، ابن ماجه … گردآوردم در صورتي که بنده صحيح بخاري را براي اطمينان چند بار برگ برگ وحديث به حديث گشتم وهمچنين صحيح مسلم ، از معجم احاديث الامام المهدي استفاده کردم وبراي اطمينان سپس به خود کتب صحاح مراجعه کردم تا جايي که حتي از آن صفحات تصويربرداري کردم ونزد خود نگه داشتم.
مشکل سوم : عدم دسترسي به کتابخانه تخصصي وغني واستاد راهنما بود به شکلي که بنده ساکن شادگان هستم وبراي دسترسي به کتابخانه واستاد راهنما ناچار مي شدم به اهواز مسافرت کنم تا از کتابخانه دارالتحقيق استفاده کنم وهمين کار راکردم وچندبارمراجعه کردم واز مهمترين کتب اهل سنت ومهدويت استفاده نمودم ، که در اينجا لازم مي دانم که ازکارکنان محترم آن مجموعه ، تشکروقدرداني نمايم.

بخش اول : کليّات

1-طرح تحقيق :
1-1واژگان کليدي : حديث ، پيامبراکرم “ص” ، اهل سنت ، مهدويت”ع” ، منجي ، آخرالزمان ، ، دجال ، سفياني
2-1تبيين مساله :
در کتب معتبر حديثي اهل سنت (صحاح سته) ، احاديث معتبري در زمينه ، موضوع مهدويت روايت هايي وارد شده است که از بزرگان صحابه نقل شده وبه حد تواتر نيز رسيده اند که برخي علما آن اخبار را مستفيض وبرخي قائل اند که متواتر معنوي هستند ، وآن هم به دليل اين که از بزرگان صحابه نقل شده اند.
3-1پرسش هاي تحقيق :
پرسش اصلي :آيادر صحاح سته اهل سنت ، احاديث معتبري در مورد امام مهدي (ع) روايت شده است؟
پرسش هاي فرعي :
در صحاح سته اهل سنت آيا احاديثي خاص در باره امام زمان عج روايت شده است ؟
آن احاديث کدامند ودر زمينه چه موضوعاتي وارد شده اند؟
درمورد اوصاف امام مهدي ، نسب و… چه احاديثي روايت شده است ؟
چند روايت در زمينه ي مهدويت در کتب اهل سنت نقل شده ، وآيا اين روايات در حد تواتر هستند؟
آيا ميان احاديثي که شيعه واهل سنت در باره مهدي ع نقل کرده اند تعارضي وجود دارد؟
چه شبهاتي درمورد احاديث مهدويت نزد اهل سنت وجود دارد وپاسخ به آنها چيست ؟
آيا در بين علماي اهل سنت کساني هستند که در مساله مهدويت تشکيک کرده اند؟
در مورد علايم وشرايط ظهور امام زمان ع چه احاديثي نقل شده است؟
درمورد حضرت عيسي ع وامام زمان ع چه احاديثي نقل شده است ؟
آيا روايات تطبيقي درمورد مهدويت ميان اهل سنت وشيعه وجود دارد؟
4-1 فرضيه تحقيق : در کتب معتبر اهل سنت ” صحاح سته ” ، احاديث معتبري در زمينه مهدويت روايت شده است.
5-1 ضرورت تحقيق : بنابراين موضوع مهدويت از سنخ توحيد ، نبوت وقرآن تلقي شده است . لذا با قاطعيت مي توان گفت : در اعتقاد به منجي آخر الزمان ومهدي موعود ، نوعي وحدت نظربين فرق مسلمين برقراراست هر چند برخي افراد با انگيزه هاي سياسي وغرض ورزي ويا نا آگاهي به مباني اسلامي”مانند ابن خلدون واحمد امين..). در صددند اين باوررا کم رنگ ويا عقايد يهودي ، مسيحي جلوه دهند در حالي که اين اصل طبق عقل وفطرت وآيات قرآن وکلمات گهربارپيامبر اکرم (ص) مي باشد.
6-1 پيشينه تحقيق : علماي اهل سنت از همان آغاز نسبت به مساله مهدويت اهميت زيادي قائل شدند ودر اين زمينه کتاب هاي زيادي تاليف نمودند. کتابهايي که علماي اهل سنت درمورد مهدويت تاليف کردند برخي از آنها عبارتند از: ، العرف الوردي از سيوطي ، عقدالدرر از مقدسي شافعي، ?ابوالفيض سيداحمد بن محمد بن صديق غماري شافعي ازهري مغربي، متوفاي ???? ق، صاحب کتاب إبراز الوهم المکنون من کلام ابن خلدون، چاپ دمشق?، شيخ محمود بن عبداللَّه تويجري از استادان دانشگاه اسلامي در مدينه منوره، صاحب کتاب الاحتجاج بالأثرعلي من أنکر المهدي المنتظر، در رد شيخ ابن محمود، قاضي قطر?
،?شيخ عبداللَّه سبيتي عراقي، صاحب کتاب إلي مشيخه الأزهر در رد کتاب المهديه في‏الاسلام، اثر سعد محمد حسن، که از منکران مهدويت است ،?محمد بن عبدالعزيز بن مانع، (متوفاي ???? ق) صاحب کتاب تحديد النظر فى أخبار الإمام المنتظر در اثبات امام مهدي(ع) و ظهورش و در رد ابن خلدون?
، کتاب الجزم لفصل ابن حزم در رد ابن حزم اندلسى که بخشى از کتاب الفصل في الملل و الأهواء و النحل را به انکار و تکذيب احاديث مربوط به امام زمان(ع)?اختصاص داده است، ?عبدالمحسن بن حمد العباد، استاد دانشگاه مدينه منوره و عضو هيأت علمي آن دانشگاه، صاحب کتاب الرد على من کذب بالأحاديث الصحيحة الواردة فى المهدى، در رد کتاب لامهدى ينتظر بعد الرسول سيد البشر از شيخ آل محمود قطرى?
،?أبوالعباس بن عبدالمؤمن مغربى، صاحب کتاب الوهم المکنون فى الرد على ابن خلدون .
در مذهب اهل سنت روايات زيادي دراين زمينه وارد شده است تاجايي که منکرآن را براساس برخي روايات ، کافر ناميدند . بطور مثال : اهل سنت از جابر بن عبدالله (ره) نقل مي کنند: عن محمد بن علي بن الحسن ، عن الحسين بن محمد بن احمد، عن اسماعيل بن ابي اويس، عن ابن المنکدر، عن جابر(ره) رفعه (قال:قال:رسول الله”ص”)?
“من انکرخروج المهدي فقد کفربما انزل علي محمد ، ومن انکرنزول عيسي فقد کفربما انزل علي محمد ومن لم يومن بالقدر خيره وشره فقد کفر بماانزل علي محمد ” ؛ فان جبرئيل اخبرني ان الله (عزوجل) قال: من لم يومن بالقدر خيره وشره فليتخذ ربا غيري”. (عسقلاني ، 1329ق ، ص130 .)
محمد بن عيسي ترمذي(209- 279 ه) درباره دوحديث از احاديث مهدوي مي نويسد :”حسن صحيح” ودرباره يکي از آنها مي نويسد:”حسن”. ( ترمذي ،1279م ، ص55ح2235و2236 .)
ابي عبدالله حاکم نيشابوري “م405″: وي در کتاب الفتن در چهارباب ، احاديثي که به اسم حضرت مهدي”ع” تصريح کرده ، آورده است.واحاديث ديگري درباب ذکر خروج مهدي”ع” آورده وگويد: هذا حديث صحيح علي شرط الشيخين ولم يخرجاه ؛ اين حديث صحيح است ومنطبق با شرايط بخاري ومسلم درمورد صحت احاديث مي باشد .اما آن دواين احاديث را نياورده اند.
بعضي دانشمندان اسلامي در باره مهدي کتا بهاي ويژه اي نوشته اند؛ از آن جمله است : ابو نعيم در کتاب اخبارالمهدي ، ابن حجرهيتمي، در کتاب القول المختصر في علامات المهدي المنتظر، شوکاني در کتاب التوضيح في تواتر ما جاء في المنتظر والدجال والمسيح ، ادريس عراقي مغربي در کتاب المهدي ، ابوالعباس بن عبدالمومن مغربي در کتاب الوهم المکنون في الرد علي بن خلدون ،سيوطي در العرف الوردي و…
عده اي در نوشته هاي خود تصريح کرده اند که احاديث مربوط به مهدي متواتر است وبه هيچ وجه قابل انکار نيست ؛ از آن جمله : سخاوي در کتاب المغيث ، محمد بن احمد سفاريني در کتاب شرح العقيده ، ابوالحسن آبري در کتاب مناقب الشافعي ، ابن تيميه در کتاب فتاوا ، سيوطي در کتاب الحاوي و…
عبدالحليم احمد بن تيميه “متوفي728ه”: وي درکتاب منهاج السنه ج4 ، ص211 ، مي نويسد:” ان الاحاديث التي يحتج بها علي خروج المهدي احاديث صحيحه رواها ابوداوود والترمذي واحمد وغيرهم من حديث ابن مسعود وغيره.(عقيده اهل السنه والاثرفي المهدي المنتظرص189)
ابن قيم جوزيه “متوفي751ه”: مي گويد: والاحاديث علي خروج المهدي اصح اسنادا،(همان ص191-192)
عبدالعزيز بن باز مي گويد: “اما انکارالمهدي المنتظربالکليه کما زعم ذلک بعض المتاخرين ، فهوقول باطل ، لان احاديث خروجه في آخرالزمان ، وانه يملاءالارض عدلاوقسطا ،کما ملئت جورا ، قدتواترت تواترا معنويا ، وکثرت جدا واستفاضت کما صرح بذلک جماعه من العلما…
ترجمه: واما انکار موضوع مهدويت به طور کامل همانگونه که برخي معاصرين پنداشتند، سخن نادرستي است ، زيرا که احاديث ظهورآن حضرت درآخر زمان ، واينکه زمين را پراز عدل وداد مي کند ، همان گونه که پر از ظلم وستم شد ، متواتر معنوي است ، واين احاديث بسيار نقل شده وبه حد استفاضه رسيدند به طوري که برخي از علماء به آن تصريح کردند.(ترجمه از ماتن) ( حيدري ،1389 ،ص90)
محي الدين عربي عارف برجسته‌ي جهان تسنن درباره‌ي مهدي(ع) چنين مي‌گويد?
اعلم ايدنا الله ان لله خليفه يخرج وقد امتلات الارض جورا وظلما فيملوها قسطا وعدلا ، ولو لم يبق من الدنيا الا يوم واحد لطول الله ذلک اليوم حتي يلي هذا الخليفه من عتره رسول الله “ص” من ولد فاطمه يواطيء اسمه اسم رسول الله “ص” جده الحسن بن علي بن ابي طالب يبايع بين الرکن والمقام …
” وبدان که خدا ما را پيروز مي گرداند ، قطعا براي خداوند خليفه اي ظهور مي کند وزماني که زمين ازظلم وستم پرشده او زمين را از عدل وداد پر خواهد کرد ، واگر از از عمر دنيا حتي يک روز هم باقي نماند خداوند آن روز را چنان طولاني خواهد کرد که اين خليفه از خاندان پيامبر”ص” ظهور مي کند از فرزندان فاطمه”س” که نامش ، همنام پيامبر”ص” است پدربزرگش حسن بن علي ابن ابي طالب “ع” است ، که ميان رکن ومقام با او بيعت مي کنند…”ترجمه ماتن” (ابن عربي ،1414ق ،ص63.)
7-1 روش تحقيق : روش کتابخانه اي که شامل فيش برداري ، جمع آوري اطلاعات وتجزيه وتحليل آنها است.
8-1 هدف تحقيق : هدف از نگارش اين تحقيق ، ايجاد وحدت نظر بين دو مذهب بزرگ اسلامي (شيعه واهل سنت) ، وآن هم دردوره اي بسيارخطير، وآن زماني است که دشمنان اسلام سعي بر آن دارند تا هر چه در توان وقدرت دارند از طريق تاليف کتب ، رسانه هاي جمعي ، ماهواره واينترنت و… شکاف بيشتري ميان مسلمانان ايجاد کنند ، تا به آرزوي خود “تفرقه بينداز وحکومت کن” برسند . پس لازم دانستم پژوهش “پايان نامه” خود را دراين زمينه انتخاب نمايم و طبق آيه شريفه” واعتصموا بحبل الله جميعا ولاتفرقوا واذکروا نعمه الله عليکم ان کنتم اعداء فالف بين قلوبکم واصبحتم بنعمته اخوانا”(آل عمران103)، يکي از مباحث مهم عقايدي و اصول دين يعني” امامت ” نزد شيعه واز مباحث فروع دين نزد مذهب اهل سنت ، مي باشد را تحقق نمايم.”ماتن”

2- توضيحي مختصردرمورد صحيحين (صحيح بخاري ومسلم) وروش گزينش حديث :
درصحاح سته ، بخاري ومسلم نامي از امام مهدي”ع” نياورده اند ، وفقط به ذکراوصاف آن حضرت اکتفا نمودند وآن هم نماز خواندن عيسي”ع” درپشت سرآن حضرت وخروج دجال و… ، ولي سنن ابن ماجه ، ابي داوود ، ترمذي ونسايي ، هم نام مبارک آن حضرت هم اينکه از نسل پيامبر”ص” وشبيه پيامبردرخلق وچهره واندام و… احاديثي چند، آمده است. تا جايي که علماي سنت همچون ابن تيميه وبن بازو… تصريح کردند احاديث مهدي”عج” صحيح الاسناد هستند ، وآن هم بخاطر اينکه ازبزرگان صحابه نقل شده اند. اگر سوال شود که چرا صحيحين(بخاري ومسلم) احاديثي روشن ودقيق از “امام مهدي” نياوردند، پاسخ به آن روشن است ؛ اولا: آندودرمقدمه صحيح خود اعتراف واذعان نمودند که همه احاديث موجود را نياوردند واحاديثي که گردآوري کردند را ، از ميان هزاران حديث انتخاب کردند وآن هم بخاطر روش خاص هرکدام اقدام به گزينش حديث کردند.
همانگونه که نووي در شرح خود بر صحيح مسلم گويد : ” قال الشيخ الامام أبو عمرو بن الصلاح رحمه الله شرط مسلم رحمه الله تعالى في صحيحه أن يكون الحديث متصل الاسناد بنقل الثقة عن الثقة من أوله إلى منتهاه سالما من الشذوذ والعلة قال وهذا حد الصحيح فكل حديث اجتمعت فيه هذه الشروط فهو صحيح بلا خلاف بين أهل الحديث وما اختلفوا في صحته من الأحاديث فقد يكون سبب اختلافهم انتفاء شرط من هذه الشروط وبينهم خلاف في اشتراطه كما اذا كان بعض الرواة مستورا أو كان الحديث مرسلا وقد يكون سبب اختلافهم أنه هل اجتمعت فيه هذه الشروط أم انتفى بعضها وهذا هو الأغلب في ذلك كما اذا كان الحديث في رواته من اختلف في كونه من شرط الصحيح فاذا كان الحديث رواته كلهم ثقات غير أن فيهم أبا الزبير المكي مثلا أو سهيل بن أبي صالح أو العلاء بن عبد الرحمن أو حماد بن سلمة قالوا فيه هذا حديث صحيح على شرط مسلم وليس بصحيح على شرط البخاري لكون هؤلاء عند مسلم ممن اجتمعت فيهم الشروط المعتبرة ولم يثبت عند البخاري ذلك فيهم وكذا حال البخاري فيما خرجه من حديث عكرمة مولى بن عباس واسحاق بن محمد الفروي وعمرو بن مرزوق وغيرهم ممن احتج بهم البخاري ولم يحتج بهم مسلم قال الحاكم أبو عبد الله الحافظ النيسابوري في كتابه المدخل إلى معرفة المستدرك عدد من خرج لهم البخاري في الجامع الصحيح ولم يخرج لهم مسلم أربعمائة وأربعة وثلاثون شيخا وعدد من احتج بهم مسلم في المسند الصحيح ولم يحتج بهم البخاري في الجامع الصحيح ستمائة وخمسة وعشرون شيخا والله أعلم وأما قول مسلم رحمه الله في صحيحه في باب صفة صلاة رسول الله صلى الله عليه و سلم ليس كل شيء صحيح عندي وضعته ها هنا يعنى في كتابه هذا الصحيح وانما وضعت ها هنا ما أجمعوا عليه فمشكل فقد وضع فيه أحاديث كثيرة مختلفا في صحتها لكونها من حديث من ذكرناه ومن لم نذكره ممن اختلفوا في صحة حديثه قال الشيخ وجوابه من وجهين أحدهما أن مراده أنه لم يضع فيه الا ما وجد عنده فيه شروط الصحيح المجمع عليه وان لم يظهر اجتماعها في بعض الاحاديث عند بعضهم والثاني أنه أراد أنه لم يضع فيه ما اختلفت الثقات فيه في نفس الحديث متنا أو اسنادا.”
امام ابوعمروبن صلاح گفت که شرط مسلم رحمه الله در گزينش احاديث درصحيح خود اين است که سلسله سند حديث بايد پيوسته ومتصل باشد واينکه ناقل حديث ثقه ومورد اعتماد باشد وآن راوي هم بايد ازثقه ومورد اعتماد نقل کند تا آخرسلسله روايت بايد راويان آن ثقه باشند واز ضعف عاري باشند، وگفت که حديث صحيح اين شرايط را دارد وهر حديثي که اين شرايط را داشته باشد ، صحيح است ودراين سخن اختلاف نظري بين علماء حديث نيست ، ولي اختلاف آنان در فقدان يکي از شروط ذکر شده مي باشد. همان طور که بعضي از راويان ناشناس باشند يا حديث مرسل ، همچنين اختلاف ديگر آنها اينکه همه ي اين شرايط در نقل حديث رعايت شده است يا خير؛ مثلا اگرراويان حديث همه ثقه باشند ودرميان آنها ابوزبيرمکي يا سهيل بن ابي صالح يا علاء بن عبدالرحمن يا حماد بن سلمه باشند گفتند که اين حديث صحيح است وبرشرايط مسلم است ونه برشرايط بخاري ، زيرا که اين شرايط وراويان نزد مسلم معتبر هستند ولي نزد بخاري معتبر نيستند وهمچنين وضعيت بخاري اين گونه است يعني آن احاديثي که از عکرمه نوکر ابن عباس واسحاق ابن محمد فروي وعمرو بن مرزوق و… که بخاري روايت آنها را آورده در حالي که مسلم از آنها ابا داشته است واز آنها حديثي نقل نکرده است وحاکم نيشابوري در کتابش المدخل الي معرفه المستدرک گويد : تعداد راوياني که بخاري در صحيح خود از آنان حديث نقل کرده ومسلم از آنان حديث نقل نکرده است 434 نفرهستند وتعداد راوياني که مسلم در صحيح خود از آنان حديث نقل کرده وبخاري ازآنان حديث نقل نکرده 625 نفر مي باشند مثلا مسلم در صحيح خود در باب”صفه صلاه رسول الله ص ” گفته است: من همه ي احاديث صحيح را نياوردم وفقط احاديثي که بر آنها اجماع شده را آوردم وبسياري از احاديث که درصحت آنها اختلاف نظر بوده را ترک کرده است مسلم فقط احاديثي را آورده که به نظرش شرايط صحيح را دارد ونمي خواست احاديثي نقل کند که ثقات آن را نپذيرند وخواه در متن حديث اشکالي وجود داشته باشد ويا در سند آن اشکال باشد “ترجمه از ماتن”.(النووي ، 1392 ، ص 13.)
آنچه از گفتارفوق بر مي آيد اين است که :
1-2 : معلوم شد بخاري از رجالي نقل کرده که مسلم از آنها ابا داشت ومسلم نيز همينگونه بود. هردو قائل نيستند که همه ي احاديث صحيح را نقل کردند.
2-2 : اينکه آنها ادعا نکردند که فقط احاديث صحيح را نقل کرده اند.
3-2 : اگرملاک صحت حديث فقط اين دو(صحيحين) است پس چه لزومي به صحاح ديگراست . درحالي که خود اهل سنت به آنها احترام قائل هستند وشرح وحاشيه هايي برآنها نوشتند.
4-2 : اينکه حاکم نيشابوري احاديث بسياري را طبق شرط گزينش بخاري ومسلم در مستدرک نقل کرده که آن دو اين احاديث را نياورده اند.” ماتن”
در تدوين اين تحقيق ، از آنجا که احاديث روايت شده همگي يک نوع نيستند بلکه درباره موضوعاتي متفاوت روايت شده اند، لذا احاديث را زير موضوع مربوطه نوشته وتوضيح ومنبع مربوطه به آن را ذکرنمودم ، در مورد راويان احاديث اينکه آن راويان را ابتداي تحقيق آوردم زيرا ، برخي از ناقلان چندين حديث را نقل کرده اند وبراي جلوگيري از تکرارکردن آن مطلب ،لازم دانستم آن ناقلان رايکجا ذکر کنم و براي شناخت راوي خوانندگان محترم را به ابتداي تحقيق ارجاع مي دهم.
در تدوين اين تحقيق ، ابتدا اعتقاد به منجي در ساير اديان را به طور مختصر آوردم ،سپس آياتي را که در زمينه مهدويت تفسير شده اند را ذکر نمودم که مورد اتفاق با روايات شيعه است .
سپس آشنايي با کتب حديثي اهل سنت “صحاح سته “وآشنايي با برخي راويان حديث مهدويت ودر ادامه ، احاديثي عام وخاص مهدويت “ع”وبه چند حديث مورد اختلاف ميان شيعه واهل سنت را آوردم و مورد بررسي قرار دادم واز منابع گوناگوني بهره گرفتم وصحت وسقم آن احاديث را ذکر کردم که درپايان هرمطلب ، منبع مربوطه راذکر کردم. از اساتيدي که در تدوين اين تحقيق مرا ياري کردند همچون ؛ دکترحسين ايزدي استاد راهنما ودکترسيدعلوان نجاتي موسوي استاد مشاور بسيار سپاسگذارم .
” ربنا لا تواخذنا ان نسينا اواخطانا ربنا ولا تحملنا اصرا….”

3- اعتقاد به منجي آخرالزمان دراديان ديگر:
آشنايي اجمالي به اعتقاد به منجي آخرالزمان دراديان ديگر مانند :هندو، مسيحيت ، يهوديت و…
1- 3 هندو ،
درکتاب “وشن جوک” از کتب هندوها چنين آمده است:
سرانجام دنيا به کسي برگرددکه خدا را دوست دارد واز بندگان خاص اوباشد، ونام او”فرخنده وخجسته” باشد.
درکتاب ديگري به نام ” ديده “آمده است:
پس ازخرابي دنياپادشاهي درآخرزمان پيدا مي شود که پيشواي خلائق باشد؛ ونام او”منصور” باشد ، وتمام عالم را بگيرد ؛ وبه آئين خود آورد.
درکتاب ” دداتک “ازکتب مقدسه برهمائيان آمده است:
…. دست حق درآيد وجانشين آخر”ممتاطا” ظهورکند ومشرق ومغرب عالم رابگيرد همه جا ؛ خلايق راهدايت کند.
درکتاب ” باسک” از کتب هندوها آمده است:
دوردنيا تمام شود به پادشاه عادلي درآخرزمان که پيشواي فرشتگان وپريان وآدميان باشد؛ وراستي حق با اوباشد ، وآنچه دردريا وزمين ها وکوه ها پنهان باشد ، همه رابه دست آورد، وازآسمان وزمين وآنچه باشد خبرمي دهد، وازاوبزرگترکسي به دنيا نيايد.( مکارم شيرازي،1388 ، ص54.)
خدايان سه گانه 1- برهما “آفريدگارجهان” 2- شيوا: خداي فاني کننده ،3- ويشنو ، خداي حفظ کننده که 10 جلوه دارد ، عبارتنداز؛ ماهي، لاک پشت ، گراز، موجود نيمه آدم ونيمه شير، کوتوله ، راما و”کلکي” موعود آخرالزمان است که به اعتقاد هندوان براي اصلاح جهان ، شمشير به دست وسواربراسب سفيد ، ظاهر خواهد شد.( توفيقي ، 1385 ، ص32).
???3 دين زردشت :
درکتاب معروف “زند” پس از ذکرمبارزه هميشگي “يزدان” و”اهريمنان” مي خوانيم:
…آنگاه پيروزي بزرگ از طرف ايزدان مي شود؛ واهريمنان را منقرض مي سازند … پس ازپيروزي ايزدان ، وبرانداختن تباراهريمنان ، عالم کيهان به سعادت اصلي خود رسيده ، بني آدم برتخت نيک بختي خواهند نشست.
“جاماسب” در کتاب ” جاماسب نامه” اززردتشت نقل مي کند که مي گويد:
مردي بيرون آيد از بين تازيان … مردي بزرگ سر، وبزرگ تن ، وبزرگ ساق ، وبرآئين جد خويش وبا سپاه بسيار، وروي به ايران نهد ، وآّبادني کند وزمين را پرداد کند.( مکارم شيرازي،1388، ص53)
در”هزاره گرايي زردشتي” انتظار ظهورسه منجي از نسل زردشت مطرح است. اين منجيان يکي پي از ديگري جهان راپرازعدل وداد خواهند کرد.1- هوشيدر،1000 سال پس اززردشت؛ 2- هوشيدرماه،2000سال پس اززردشت؛ 3- سوشيانس(ياسوشيانت) ،3000 سال پس اززردشت که با ظهور او جهان پايان مي يابد.( توفيقي، 1385 ،ص61)
3-?3يهوديت:
درکتاب “مزاميرداوود” مزمور37 چنين آمده :
…زيرا که شريران منقطع خواهند شد، واما متوکلان به خداوند وارث زمين خواهند شد، هان، بعدازاندک مدتي شريرنخواهد بود ، درمکانش تامل خواهي کرد ونخواهد بود ؛ اما حکيمان (صالحان) وارث زمين خواهند شد.
ونيز درجمله 29درهمان مزمورآمده است:
صديقان وارث زمين شده ابدا درآن ساکن خواهند شد.
درکتاب”حبقوق” نبي ، فصل7،آمده:
….واگرچه تاخيرنمايد؛ برايش منتظرباش ، زيرا که البته خواهد آمد ودرنگ خواهد نمود.(مکارم شيرازي ،1388 ،ص55)
يهوديان کاميابي وفضيلت را نه دردوران طلايي گذشته ، بلکه درآينده وواپسين روز مي جويند . اين عبارت کتاب مقدس ميان يهوديان رايج بود:”اگرچه ابتدايت صغيربود،عاقبت توبسياررفيع مي گردد”، يهوديان پس ازويراني نخستين شهرقدس ، همواره درانتظاريک رهبرالهي فاتح بوده اند که اقتدارخدا رابه عصردرخشان داوودوسليمان برگرداند.
شخصيت موردانتظارماشيح (مسيح ، مسح شده) خوانده مي شد.از آنجا که لفظ”مسيح” به حضرت عيسي”ع” اختصاص يافته است؛ دانشمندان براي اشاره به موعوديهوداز واژه “مسيحا” استفاده مي کنند. مهم ترين مژده مسيحايي درکتاب اشعياي نبي آمده است: نهالي ازتنه (پدرداوود) بيرون آمده….ومسکينان رابه عدالت داوري خواهدکردوبه جهت مظلومان زمين به راستي حکم خواهد نمود.جهان را به عصاي دهان خويش زده ، شريران رابه نفخه لب هاي خودخواهد کشت….( توفيقي،1385 ، ص122)
1-3-3 مدعيان مسيحايي :
چند قرن پس ازميلاد ، يک دلباخته پرشوربه نام موسي درجزيره “کرت” برپاخاسته، خودرامسيحا خواند وتمام جوامع يهودي جزيره راکه درآن زمان مرکز يهودي مهمي بود، مجذوب خود ساخت .
وي گفت مي خواهم يک روزشما راازدرياي مديترانه عبورداده ، به فلسطين ببرم ودرآنجا دولت مسيحايي تشکيل دهم . يهوديان کسب وکارخود را رها کردند وجريان عادي زندگي به اميد پرالتهابي مبدل شد مبني براينکه موساي جديد،باخشک کردن دريا از طريق معجزه ، آنان را به سرزمين موعود رهبري خواهد کرد .
ايشان درمورد رسالت اوچنان يقين داشتند که همه اموال خود رابه اوتقديم کردندومردوزن وبچه، همگي به دنبال اوبه جانب دريا به راه افتادند. وي برصخره اي که بردريا مشرف بود، ايستاد وبه مريدان خود فرمان داد که خويش رابه دريا افکنند ومطمئن باشند که دريا براي آنان شکافته خواهد شد.نتيجه امررامي توان به آساني دريافت: جمعي غرق شدندوشماري رادريانوردان نجات دادند.(همان، ص123).
4-3 ??منجي در دين مسيحيت:
نشانه هايي درکتب عهد جديد(اناجيل)انجيل “متي” ، فصل24، مي خوانيم:
چون که برق از مشرق بيرون مي آيد وتا مغرب ظاهرمي گردد، آمدن فرزند انسان نيزچنين خواهد بود .خواهند ديد فرزند انسان را بر، ابرهاي آسمان که مي آيد با قدرت وجلال عظيم، وفرشته هاي خودرا(ياران خود را) خواهد فرستاد باصداي بلند آواز، وآنان برگزيدگانشان را جمع خواهند نمود.
درانجيل”لوقا” ، فصل 12، آمده است:
کمرهاي خود رابسته وچراغ هاي خود راافروخته داريد ، وشما مانند کساني باشيد که انتظارآقاي خود مي کشند ، تاهروقت بيايد ودررابکوبد بيدرنگ براي او باز کنيد.( مکارم شيرازي، 1385 ، ص56)
پس از رفتن حضرت عيسي”ع” ، مسيحيان پيوسته درسوز وگداز وشوق بازگشت دوباره وي روزگارگذرانده اند . شوروهيجان اميدبه ظهورآن حضرت هنگام نزديک شدن سال 1000و2000 ميلادي ميان مسيحيان اوج گرفت.اکنون که سال 2000 راپشت سرگذاشته اند ومسيح نيامده جمعي از آنان به دوهزارمين سال مصلوب شدن وبرخاستن وي از قبريعني حدودسال2030ميلادي دل بسته اند. به گمان اين گروه ، وي درآن روزگارازآسمان فرودخواهدآمد ودرزمين قيامت برپاخواهدکرد. سپس مردم راداوري خواهدکردوگروهي را به جهنم وگروهي رابه فردوس خواهد فرستاد.(متي30:22) (توفيقي،1385 ، ص200.)
5-3-اعتقاد به منجي نزد سرخ پوستان آمريکا
درميان قبائل سرخ پوست امريکايي … اين عقيده شايع است که روزي گردسرخ پوستان ظهورخواه کردو آنها رابه بهشت زمين رهنمون خواهد کرد….، تنها از سال1890 بالغ بربيست نوع از اين نهضت ها درتاريکي آمريکا ضبط شده است.(مکارم شيرازي ،1388 ، ص57)
4- مهدويت درقرآن
1-4درسوره انبياء آيه 105 مى‏خوانيم?
“?و لقد كتبنا فى الزبورِ من بعد الذكرِ ان الارض يرثها عبادى الصالحون”??
يعنى?? ما در زبور (داود ( ع



قیمت: تومان

دیدگاهتان را بنویسید